କୌଣସି ବିସ୍ପୋରଣ ପରେ କେମିତି କାମ କରିଥାଏ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି, ଜାଣନ୍ତୁ କେମିତି ହୋଇଥାଏ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍…

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲ୍ କିଲ୍ଲା ମେଟ୍ରୋ ଷ୍ଟେସନ୍ ପାଖରେ କାର୍‌ରେ ବଡ଼ ଧମାକା ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୯ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ ୧୪ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଶାସନ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପଛରେ ଥିବା ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ତଦନ୍ତ କରୁଛି ଏବଂ ଏହାର ପଛରେ କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହି କ୍ରମରେ ଅନେକ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଯେ କୌଣସି ଧମାକା ପରେ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ କିପରି ତଦନ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂରା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ କ’ଣ।
ତଦନ୍ତ କିପରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ କ’ଣ
ଧମାକାର ଖବର ମିଳିବା ମାତ୍ରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ୍, ଫାୟାର୍ ବ୍ରିଗେଡ୍ ଓ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଟିମ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିଥା’ନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ନିଆଁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ଏହାପରେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସିଲ୍ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୌଣସି ବାହାର ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ମିଡିଆ ଭିତରକୁ ପଶି ନ ପାରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରମାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଏ।
ମେଡିକାଲ୍ ଟିମ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ଆହତମାନଙ୍କର ଟ୍ରାଇଏଜ୍ (Triage) କରନ୍ତି ଅର୍ଥାତ୍ କାହାକୁ ତୁରନ୍ତ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ପଠାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ କାହାକୁ ସେଠାରେ ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ସମୟରେ ଚାରିପାଖର ଅଟ୍ଟାଳିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଲି କରାଯାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିସ୍ଫୋରଣ କିମ୍ବା ଧ୍ୱଂସର ବିପଦ ନ ରହୁ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ତଦନ୍ତ ଓ ଫରେନ୍ସିକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି ଏବଂ ଇଓଡି (Explosive Ordnance Disposal) ୟୁନିଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଘଟଣାସ୍ଥଳର ସ୍କାନ୍ କରନ୍ତି। ଏହା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଡିଭାଇସ୍ ଲଗାଇ ନ ଥିବ। ଏହା ପରେ ଫରେନ୍ସିକ୍ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଧାତୁ ଖଣ୍ଡ, ବାରୁଦର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ସର୍କିଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରମାଣଗୁଡ଼ିକରୁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ ଯେ ବିସ୍ଫୋରଣରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା, ତା’ର ଉତ୍ସ କ’ଣ ଥିଲା ଏବଂ ବ୍ଲାଷ୍ଟ୍‌ର ପ୍ୟାଟର୍ନ୍ କ’ଣ କହୁଛି।
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସମନ୍ୱୟ
ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆସେ ପ୍ରକୃତ ବୌଦ୍ଧିକ ଖେଳ। ଆଇବି, ଏନ୍‌ଆଇଏ, ଏଟିଏସ୍ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ୍ ମିଶି ଏହା ବିଶ୍ଲେଷଣ କରନ୍ତି ଯେ ଧମାକା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତା’ ପଛରେ କିଏ ଅଛି। ସିସିଟିଭି ଫୁଟେଜ୍, ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ରେକର୍ଡ, ଟ୍ରାଭେଲ୍ ଡିଟେଲ୍ସ୍ ସବୁର ତଦନ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରାଯାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯଦି କୌଣସି ନେଟୱର୍କ ସକ୍ରିୟ ଥାଏ ତେବେ ସମୟରେ ଧରାପଡ଼ି ପାରିବ।
ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗୁଜବ ସବୁଠାରୁ ବିପଦଜନକ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ତୁରନ୍ତ ଅଧିକାରିକ ବୟାନ ଏବଂ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ବର ଜାରି କରାଯାଏ। ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଜଣାଇ ଦିଆଯାଏ। ମିଡିଆକୁ କେବଳ ପ୍ରମାଣିତ ସୂଚନା ଦିଆଯାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭୁଲ୍ ଖବର ବ୍ୟାପି ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଖରାପ ନ ହେଉ।