ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶଠୁ ଋଣ କରେନାହିଁ । ଏହା ବଦଳରେ ଭାରତ ଅନେକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥା, ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ନିବେଶକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତର ମୋଟ ବାହ୍ୟ ଋଣ ପ୍ରାୟ ୫୫୮.୫ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର୍ ଥିଲା । ଏହି ଆକଳନରେ ବାହ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଋଣ, ଏନ୍ଆରଆଇ ଜମା, ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ବ୍ୟବସାୟ ଋଣ ଏବଂ ବହୁପାକ୍ଷିକ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଋଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।
ଭାରତକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ କିଏ ଋଣ ଦେଇଛି
ଭାରତର ବାହ୍ୟ ଋଣର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଂଶ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବିଦେଶୀ ସରକାରଠାରୁ ଆସି ନ ଥାଏ, ବରଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାର ଏବଂ ସଂସ୍ଥାଗତ ନିବେଶକଙ୍କଠାରୁ ଆସିଥାଏ । ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ବଣ୍ଡ୍ ବଜାର ଏବଂ ଘରୋଇ ଋଣଦାତାମାନେ ମିଶି ଭାରତର ବିଦେଶୀ ଋଣର ଏକ ଅଂଶ ଗଠନ କରନ୍ତି । ସଂସ୍ଥାଗତ ଋଣଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁପାକ୍ଷିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି । ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଏଶୀୟ ବିକାଶ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଭାରତର ବଡ଼ ଋଣଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ରହିଆସିଛନ୍ତି । କରୋନା ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଏହି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଯଥେଷ୍ଟ ବଡ଼ ଧରଣର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର କାରଣରୁ ଭାରତକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଅଧୋସଂରଚନାକୁ ମଜବୁତ୍ କରିବା, ଏମ୍ଏସ୍ଏମ୍ଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବା ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥିଲା ।
ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମିଳିଥିବା ସହାୟତା
ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଏଡିବି ଭଳି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଋଣ ସାଧାରଣତଃ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଏବଂ କମ୍ ସୁଧ ହାରରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଆର୍ଥିକ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଅର୍ଥକୁ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଜରୁରୀକାଳୀନ କଳ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ କୋଭିଡ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆର୍ଥିକ ସୁଧାର ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିଲା ।
ଭାରତ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ କାହିଁକି ନୁହେଁ
ଭାରତ ଜାଣିଶୁଣି ବିଦେଶୀ ଋଣ ପାଇଁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ । ଏହାର ବାହ୍ୟ ଋଣର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଣ୍ଡ୍ ବଜାର, ସଂସ୍ଥାଗତ ନିବେଶକ ଏବଂ ବହୁପାକ୍ଷିକ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ସଠାରୁ ଆସିଥାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଚାପ, ମୁଦ୍ରା ଝଟକା ଏବଂ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶର ଋଣ ଦେବାରେ ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିଥାଏ ।
ଭାରତ ନିଜର ବିଦେଶୀ ଋଣ ପରିସଦ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଅନୁଶାସିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ । ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଉପାୟ ହେଲା ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ରିଜର୍ଭର ବ୍ୟବହାର, ଯାହା ଫେରସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମଜବୁତ୍ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ଏହି ରିଜର୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଅସ୍ଥିର ନ କରି ମୂଳ ରାଶି ଏବଂ ସୁଧ ଉଭୟର ପରିସଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ଏହା ସହିତ ଋଣ ପରିସଦ କରିବାର ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ବାର୍ଷିକ ବଜେଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ସରକାର ସୁଧ ଏବଂ ଫେରସ୍ତ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅର୍ଥ ରଖିଥାନ୍ତି । ନିର୍ଯାତ ଠାରୁ ହେଉଥିବା ଆୟ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ । ଏଥିରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ନିର୍ଯାତରୁ ଆୟ ହୋଇଥିବା ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ବାହ୍ୟ ଦେଣଦାରୀ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଏ ।
