ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିର୍ମାଣ ଓ ବିକାଶରେ ପଞ୍ଜାବୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅବଦାନକୁ ନେଇ ବିଶିଷ୍ଟ ଗବେଷକ ଓ ଐତିହ୍ୟପ୍ରେମୀ ଅନିଲ ଧୀର ଆଜି ସତ୍ୟନଗରସ୍ଥ କାଫେ ୧୬ରେ ଏକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ବକୁଳ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଓ କାଫେ ୧୬ର ମିଳିତ ଆୟୋଜନରେ ଚାଲିଥିବା “ଏକାମ୍ର ଟକିଜ୍” କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଏହା ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା।
ବକୁଳ ଫାଉଣ୍ଡେସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସୁଜିତ ମହାପାତ୍ର ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇ “ଏକାମ୍ର ଟକିଜ୍”ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ କହିଥିଲେ। ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୭୮ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦଶକଗୁଡ଼ିକର ସ୍ମୃତି, କାହାଣୀ ଓ ଅନୁଭୂତିକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା।
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭରେ ସମ୍ପ୍ରତି ପରଲୋକଗମନ କରିଥିବା ଅଶୋକ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ ମିନିଟ୍ ନୀରବ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଥିଲା। “ଏକାମ୍ର ଟକିଜ୍”ରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କ୍ରୀଡ଼ା ଇତିହାସ ଉପରେ ଏକ ଆଲୋଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଦେବୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ସହ ସହରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କ୍ରୀଡ଼ା ଇତିହାସର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଭଣ୍ଡାର ହରାଇଗଲା।
ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଅନିଲ ଧୀର କହିଥିଲେ ଯେ, ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ସହର ଭାବେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ନିର୍ମାଣ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର କୁଶଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା। ଦେଶ ବିଭାଜନ ପରେ ଉଦ୍ବାସ୍ତୁ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ପଞ୍ଜାବୀ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ରେଳପଥ ଓ ବୃହତ୍ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିଲା, ସେମାନେ ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଆସି ସହର ଗଢ଼ିବା କାମରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ସଚିବାଳୟ, ବିଧାନସଭା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ଭବନର ନିର୍ମାଣରେ ପଞ୍ଜାବୀ ଠିକାଦାର ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ରହିଥିବା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
ଧୀର ନିଜ ପରିବାରର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ସେ ଏକ ବର୍ଷର ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟନଗରର ପଞ୍ଜାବୀ କଲୋନୀର ପ୍ରଥମ ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ। ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବିକଶିତ ହୋଇଥିବା ଏହା ଏକମାତ୍ର କଲୋନୀ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୪୦ଟି ପଞ୍ଜାବୀ ପରିବାର ଏଠାରେ ଆସି ବସବାସ କରିଥିଲେ।
ସେ ପଞ୍ଜାବୀ କଲୋନୀର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନର ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଅଞ୍ଚଳଟି ଜଙ୍ଗଲଘେରା ଥିଲା ଏବଂ ରେଳ ଧାରଣା ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆସାଯିବା ସାଧାରଣ ଘଟଣା ଥିଲା। ବାଘ ଦେଖାଯାଇଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା ଏବଂ ୧୯୮୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଆଳମାନେ ସେଠାକୁ ଆସୁଥିଲେ। ସେହି ସମୟର ଭୁବନେଶ୍ୱର କିପରି ଏକପଟେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିକଶିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ନିଜର ପ୍ରାକୃତିକ ଚରିତ୍ରକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା, ତାହାର ଏକ ସଜୀବ ଚିତ୍ର ସେ ଦେଇଥିଲେ।
୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶିଖ ବିରୋଧୀ ଦଙ୍ଗା ପରେ ଅନେକ ପଞ୍ଜାବୀ ପରିବାର ନିଜକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ମନେ କରି ଭୁବନେଶ୍ୱର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଚାଲିଯାଇଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଇତିହାସ ସହ ଜଡ଼ିତ ପଞ୍ଜାବୀ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ନାଗରିକ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାୱଲପିଣ୍ଡିରୁ ଆସିଥିବା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ହରଦମନ ସିଂହ, ଦେବୁ ପଟ୍ଟନାୟକ, ପୂର୍ବତନ ଆୟକର ମୁଖ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତ ଅଶୋକ ବାଲ ଓ ଜାତୀୟ ଅଭିଲେଖାଗାରର ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଲଳିତେନ୍ଦୁ ଦାସମହାପାତ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଆଲୋଚନା ପରେ ହୋଇଥିବା ମୁକ୍ତ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏକ କମ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଇତିହାସ ଉପରେ ନୂତନ ଆଲୋକ ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସହର ଗଢ଼ିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲା।