ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିରୋଧୀ ମେଳି। ବିରୋଧୀଙ୍କ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲା ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ନକରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏପରି ପଦକ୍ଷେପ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବର ନୋଟିସ୍, ଖାଲି ଉପବାଚସ୍ପତି ପଦବୀ, ଶାସକ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ, ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: ଯଦି ଓମ୍ ବିର୍ଲା ଲୋକସଭାର କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା ନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉପବାଚସ୍ପତି ପଦବୀ ମଧ୍ୟ ଖାଲି ପଡିଥାଏ, ତେବେ ଏହି ସମୟରେ ଗୃହର ଦାୟିତ୍ୱ କିଏ ନେବେ?
ଓମ୍ ବିର୍ଲା ମାମଲା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ
ମଙ୍ଗଳବାର ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୯୪(ସି) ଅନୁଯାୟୀ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ନୋଟିସ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ । କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ଗୌରବ ଗୋଗୋଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋକସଭା କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ ନିୟମର ନିୟମ ୯୪ସି ଅନୁଯାୟୀ ଅପରାହ୍ନରେ ନୋଟିସ୍ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା । କଂଗ୍ରେସ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ମୋଟ ୧୧୮ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଅଛି । ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ଏବଂ ଡିଏମକେ ସମେତ ଅନେକ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି । ତେବେ ମମତାଙ୍କ ଟିଏମସି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିନାହିଁ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସଂସଦର ଇତିହାସରେ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ରାଜନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଉପବାଚସ୍ପତି ପଦବୀ ମଧ୍ୟ ଖାଲି ରହିଛି
ଲୋକସଭାର ଉପବାଚସ୍ପତି ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଷୟକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ଲୋକସଭାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣେ ଉପବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ସାଧାରଣତଃ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଉପବାଚସ୍ପତି ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ପଦ ଖାଲି ଥାଏ, ପରିସ୍ଥିତି ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇଯାଏ।
ଯେତେବେଳେ ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ଉପବାଚସ୍ପତି ଉଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ନ ଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ହୁଏ?
ସମ୍ବିଧାନ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୯୫(୨) ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଲୋକସଭାର ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ଉପବାଚସ୍ପତି ପଦ ଉଭୟ ଖାଲି ଥାଏ, ତେବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ। ଏହି ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ବାଚସ୍ପତି ପ୍ରୋ ଟେମ୍ କୁହାଯାଏ।
ବାଚସ୍ପତି ପ୍ରୋ ଟେମ୍ କିଏ?
ବାଚସ୍ପତି ପ୍ରୋ ଟେମ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ଜଣେ ସଦସ୍ୟ। ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ, ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଲୋକସଭାର ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ବାଚସ୍ପତି ପ୍ରୋଟେମ୍ ଙ୍କ ଭୂମିକା ହେଉଛି ନୂତନ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ଶପଥ ପାଠ କରାଇବା ଏବଂ ନୂତନ ଲୋକସଭାର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନର କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରିବା। ଜଣେ ନୂତନ ବାଚସ୍ପତି ନିର୍ବାଚିତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି।
ଅଧ୍ୟକ୍ଷମାନଙ୍କ ପ୍ୟାନେଲ୍ କ’ଣ ଏକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ?
ଯଦି ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ଉପବାଚସ୍ପତି ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତି, ତେବେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ଅଧ୍ୟକ୍ଷମାନଙ୍କ ପ୍ୟାନେଲର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଗୃହର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିପାରିବେ। ଏହି ପ୍ୟାନେଲ୍ ଲୋକସଭାର ନିୟମ ୯ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତଥାପି, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାଧାରଣତଃ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅନୁପସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ଦୀର୍ଘ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିବାଦ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଅଧିକାର
ସଦନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରୁଥିବା ସଦସ୍ୟ, ବାଚସ୍ପତି ପ୍ରୋଟେମ୍ ହୁଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ପ୍ୟାନେଲ୍ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତୁ, କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ କ୍ଷମତା ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିତର୍କକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି, ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖନ୍ତି ଏବଂ ଗୃହର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି।