No Confidence Motion Against Om Birla: ବାସ୍ତବରେ ଚାଲିଯିବ କି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବାଚସ୍ପତି ପଦ? କ’ଣ କହୁଛି ନିୟମ…ଇତିହାସରେ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କଂଗ୍ରେସ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ନୋଟିସ୍ ଦାଖଲ କରିଛି, ଯାହାକୁ ୧୧୮ ଜଣ ସାଂସଦ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ଦଳ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବାଚସ୍ପତି ଏକ ପକ୍ଷପାତୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱରକୁ ଦମନ କରାଯାଉଛି। କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବା ବି ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ଯାହାକୁ ନେଇ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ କଂଗ୍ରେସର ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ମଧ୍ୟରେ, ଲୋକସଭାରେ ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବ କି? କ’ଣ ବାସ୍ତବରେ ଚାଲିଯିବ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବାଚସ୍ପତି ପଦ? ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ସମ୍ପର୍କରେ କ’ଣ କହୁଛି ନିୟମ?

ଲୋକସଭାର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଦଚ୍ୟୁତ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୯୪ ଏବଂ ଲୋକସଭାର କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ନିୟମର ଧାରା ୨୦୦ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ। ହଁ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ରାଜ୍ୟ ସଭା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନୁହେଁ। ଗୃହରେ ବିଧାନସଭା କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ଗୃହର ସମସ୍ତ ତତ୍କାଳୀନ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ଲୋକସଭାର ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦ୍ୱାରା ବାଚସ୍ପତି କିମ୍ବା ଉପବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ। ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୯୪ (c) ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଭାବରେ ସମ୍ଭବ। ଧାରା ୯୪, ସ୍ୱତଃ, ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ଉପବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପଦବୀରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଛୁଟି, ଇସ୍ତଫା ଏବଂ ବହିଷ୍କାର ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ; ତଥାପି, ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମ କଠୋର। ଯେକୌଣସି ସଦସ୍ୟ ଯିଏ ବାଚସ୍ପତି କିମ୍ବା ଉପବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଦଚ୍ୟୁତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଲୋକସଭା ସଚିବ ମହାସଚିବଙ୍କ ନିକଟରେ ଲିଖିତ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ କିଛି ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେପରିକି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦରେ ଅଭିଯୋଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା, ଏବଂ କୌଣସି ଯୁକ୍ତି, ଅନୁମାନ, ଇଙ୍ଗିତ, ଅଭିଯୋଗ କିମ୍ବା ଅପମାନଜନକ ମନ୍ତବ୍ୟ ଏଥିରେ ନଥିବ। ନୋଟିସ୍ ପାଇବା ପରେ, ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଆଗତ କରିବାର ଅନୁମତି ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଏକ ତାରିଖ ସ୍ଥିର କରାଯାଏ, ଯାହା ନୋଟିସ୍ ତାରିଖରୁ ଅତି କମରେ ୧୪ ଦିନ। ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅତି କମରେ ୫୦ ଜଣ ସଦସ୍ୟ (ସାଂସଦ)ଙ୍କ ସମର୍ଥନ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ, ନଚେତ୍ ଏହା ଖାରଜ କରିଦିଆଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ, ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବାର ୧୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବିତର୍କ ଏବଂ ଭୋଟିଂ ହୁଏ। ପ୍ରସ୍ତାବ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ସମୟରେ, ବାଚସ୍ପତି କିମ୍ବା ଉପବାଚସ୍ପତି ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶେଷରେ, ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହର ତତ୍କାଳୀନ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

କ’ଣ କହୁଛି ଇତିହାସ?

ଲୋକସଭାର ଇତିହାସରେ, ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ଡିସେମ୍ବର ୧୮, ୧୯୫୪ ରେ ଘଟିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତତ୍କାଳୀନ ବାଚସ୍ପତି ଜି.ଭି. ମାଭଲଙ୍କରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗୃହ ବିତର୍କ ପରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ନଭେମ୍ବର ୨୪, ୧୯୬୬ ରେ ହୁକମ ସିଂହଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଣାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୫୯ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଅଭାବରୁ ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇନଥିଲା। ତୃତୀୟଟି ଏପ୍ରିଲ ୧୫, ୧୯୮୭ ରେ ବଳରାମ ଜାଖରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଥିଲା ଏବଂ ବିତର୍କ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ୧୯୬୭ ରେ ଡକ୍ଟର ନୀଲମ ସଞ୍ଜିବ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନୋଟିସ୍ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା, ଜି.ଏମ୍.ସି. ୨୦୦୧ରେ ବାଲାଯୋଗୀ, ୨୦୧୧ରେ ମୀରା କୁମାର ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ଓମ୍ ବିର୍ଲା, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇ ନଥିଲା।

କାହିଁକି ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣାଯାଉଛି?

ସଂସଦରେ ଧନ୍ୟବାଦ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଷଣ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା। ଲୋକସଭାରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ନରଭାଣେଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଉପରେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ହଟ୍ଟଗୋଳ ପରେ, କଂଗ୍ରେସର ସାତ ଜଣ ସମେତ ଆଠ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇଥିଲା।