Vande Mataram: କେବେ, କେଉଁଠି ଏବଂ କେତେ ଗାଇବେ, ଠିଆ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ କି ନାହିଁ? ବଦଳିଲା ସବୁ ନିୟମ…
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପାଇଁ ନୂତନ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାନୁଆରୀ ୨୮, ୨୦୨୬ ରେ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ ଏବଂ ଉପସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି।
ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ କୌଣସି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗାନ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ବଜାଏଯାଏ, ତେବେ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛଅଟି ପଦକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କେବଳ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପଦ ଗାନ କରାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ମୂଳ, ବିସ୍ତାରିତ ରୂପକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଏ। ବ୍ୟବହାରିକ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ପରିବେଷଣର ଫର୍ମାଟ୍ ସଜାଡ଼ି ଦିଆଯାଇପାରିବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୀତକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ମାନକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ, ବିଶେଷ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୩ ମିନିଟ୍ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ ଅବଧି ସହିତ ବନ୍ଦେ ମାତରମର ଛଅଟି ସରକାରୀ ପଦ ଗାଇବା କିମ୍ବା ବଜାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ। ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଏବଂ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଉଭୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପରିବେଷଣ କରାଯିବ, ତା’ପରେ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରାଯିବ। ଏହି କ୍ରମ ବର୍ତ୍ତମାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସମାନତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।
ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଶିଷ୍ଟାଚାର (ପ୍ରୋଟୋକଲ୍) ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ କିମ୍ବା ବଜାଇବା ସମୟରେ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଠିଆ ହେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ସେମାନେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସମୟରେ କରନ୍ତି। ଏହା ଜାତୀୟ ଗୀତ ପ୍ରତି ସମାନ ସମ୍ମାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଉତ୍ତୋଳନ, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଆଗମନ, ଜାତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ଏବଂ ଅଭିଭାଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ଭାଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ଅନେକ ସରକାରୀ ଅବସରରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ବାଜିବ। ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ସମାରୋହ ପରି ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ସମାରୋହ କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ବାଜିବ।
ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ସରକାରୀ ସମାରୋହ, ଜାତୀୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସରକାରୀ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ସହିତ ଜଡିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ। ଏହା ଏକ ଦଣ୍ଡଦାୟକ ଆଇନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଯାହା ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନୁସରଣ କରାଯିବ।