ପ୍ରକୃତିର ତାଣ୍ଡବ ନା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର କୁପ୍ରଭାବ? ଜାଣନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ରେକର୍ଡ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ଲଗାଣ ବର୍ଷା ପଛର ଅସଲ କାରଣ

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଗତ କିଛି ଦିନ ହେବ ଓଡ଼ିଶାରେ ଲଗାଣ ବର୍ଷା ଜାରି ରହିଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବରଗଡ଼ ଏବଂ ମାଲକାନଗିରିରୁ ନେଇ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ଜଳାର୍ଣ୍ଣବ ସ୍ଥିତି। ଲଗାଣ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ନଦୀ ବିପଦ ସଙ୍କେତ ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ଉଦ୍ବେଗଜନକ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ତେବେ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଏପରି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ବର୍ଷା କାହିଁକି ହେଉଛି? ଏହା ପଛରେ କେଉଁ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ଲୁଚି ରହିଛି? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଅସଲ କାରଣ।

ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଏହି ଲଗାଣ ବର୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏକ ଲଘୁଚାପ କ୍ଷେତ୍ର। ଜୁଲାଇ ୨୫ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଏକ ଲଘୁଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅବପାତ ଏବଂ ଗଭୀର ଅବପାତରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ସାଧାରଣତଃ ଏପରି ପାଣିପାଗ ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ଥଳଭାଗ ଛୁଇଁବା ପରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏଥରର ଲଘୁଚାପର ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଥର ରହିଛି। ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ୪ ଦିନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ୫୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ କମ୍ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରି ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଆଖପାଖରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ସମୟ ସ୍ଥିର ରହିବା କାରଣରୁ ଏହା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳରୁ ଅତି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା କରାଉଛି।

କେବଳ ବର୍ଷା ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ବନ୍ୟା ପାଇଁ ଦାୟୀ। ଓଡ଼ିଶାର ୪୮୨ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ସମତଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଧୀର ହୋଇଥାଏ। ଏଥିସହ ଛତିଶଗଡ଼ ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେଲେ ସେଠାକାର ବନ୍ୟା ଜଳ ସିଧାସଳଖ ମହାନଦୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭଳି ନଦୀ ଦେଇ ଓଡ଼ିଶାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଲଗାଣ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ବୈତରଣୀ ଏବଂ ସାଳନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ଜଳସ୍ତର ବିପଦ ସୀମା ଟପିଛି, ଫଳରେ ଭଦ୍ରକ, ଯାଜପୁର ସମେତ ଉତ୍ତର ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳ, ଚାଷଜମି ଏବଂ ରାସ୍ତାଘାଟ ଜଳମଗ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ନଦୀଗର୍ଭରେ ପଟୁମାଟି ଜମିବା ଯୋଗୁଁ ନଦୀର ଜଳଧାରଣ କ୍ଷମତା କମିଯାଇଛି, ଯାହା ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ସଙ୍ଗୀନ କରୁଛି।

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା ପଛରେ ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଅଟେ। ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତୀବ୍ର ହେଉଛି ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଧିକ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଜମା ହେଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଘନୀଭୂତ ହେଉଛି, ତାହା କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା ଆକାରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ୁଛି। ହଠାତ୍ ଅଧିକ ପରିମାଣର ପାଣି ମାଟିରେ ପଡ଼ିଲେ ତାହା ଶୋଷି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ରନ୍-ଅଫ୍ ହୋଇ ସିଧା ନଦୀ ଓ ନାଳରେ ମିଶେ, ଯାହା ଫ୍ଲାସ୍ ଫ୍ଲଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଆଉ ସହରାଞ୍ଚଳରେ କଂକ୍ରିଟ୍ ରାସ୍ତାଘାଟ ଯୋଗୁଁ ପାଣି ମାଟି ତଳକୁ ଯାଇନପାରି କୃତ୍ରିମ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ପୂର୍ବାନୁମାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଆହୁରି କିଛି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲଗାଣ ବର୍ଷାର ପ୍ରଭାବ ରହିବ। ତେଣୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।