ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଭୂତଳେ ଚାଲିଛି କ’ଣ?
ବାରମ୍ଵାର ଥରିଲାଣି ରାଜ୍ୟର ୪ ଜିଲ୍ଲା
କିଛି ବଡ଼ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଦେଉଛି କି ସଂକେତ?
ଆଜି ସକାଳୁ ସକାଳୁ ପୁଣି ଥରି ଉଠିଛି ବଲାଙ୍ଗୀର। ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲାର ଦେଓଗାଁ ଓ ଗୁଡଭେଲା ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୋର ସମୟରେ ମୃଦୁ ଭୂମିକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଏହାର ଦୃଶ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସିସିଟିଭି ଫୁଟେଜ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ତେବେ ଏହା ପ୍ରଥମ ନୁହେଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଲଗାତାର ଭାବେ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଭୂମିକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି । ବିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ବାରମ୍ବାର ଭୂକମ୍ପ ଝଟ୍କା ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଭୂତଳ ଭୂଖଣ୍ଡରେ କିଛି ନା କିଛି ଘଟୁଛି । ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବଡ଼ ବିପଦର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ।
ତେବେ ଓଡିଶା ହିମାଳୟ ଭୂଖଣ୍ଡ ପ୍ଲେଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ । କାରଣ ଏଠାରେ ମହାନଦୀ ଗ୍ରାବେନ୍ ଫଲ୍ଟ ଲାଇନ ରହିଛି। ଆଉ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ସୂଚାଇ ଦେଇଛି ଯେ ମହାନଦୀ ଗ୍ରାବେନ୍ ଫଲ୍ଟ ଲାଇନ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଭୂକମ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୂକମ୍ପୀୟ ଘଟଣା ପାଇଁ ଦାୟୀ। ଯଦିଓ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସାଧାରଣତଃ ଉଚ୍ଚ-ତୀବ୍ରତା ଭୂମିକମ୍ପ ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ, ତଥାପି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର କିଛି ଜିଲ୍ଲା ସମେତ ଅନେକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟମଧରଣର ବିପଦପ୍ରାପ୍ତ ଜୋନ୍ ୩ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଥାଏ।
ତେବେ ମୁଖ୍ୟ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ଏବଂ ଭୂକମ୍ପୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମହାନଦୀ ଗ୍ରାବେନ୍ ଫଲ୍ଟର ଗଠନ ଗୋଣ୍ଡୱାନା ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ସାଧାରଣ ଫଲ୍ଟ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ରେଖା (ଯେପରିକି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଫଲ୍ଟ ଏବଂ ସିଂହଭୂମ ସିଅର୍ ଜୋନ୍) ସହିତ, କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ବିପଦ। ଏଥିପାଇଁ ସମ୍ବଲପୁର, ବରଗଡ଼, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଏବଂ ଅନୁଗୁଳ ଭଳି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂକମ୍ପୀୟ ଜୋନ୍ ୩ ଅଧୀନରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟମ କ୍ଷତି ବିପଦକୁ ସୂଚିତ କରେ।
ଆଉ ସାମ୍ପ୍ରତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଚଳିତ ଭୂକମ୍ପୀୟ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯାହା ସହିତ କଳାହାଣ୍ଡି, ରାୟଗଡ଼ା ଏବଂ କୋରାପୁଟ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃଦୁ ଭୂମିକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି। ଖାଲି ଯେ ପଶ୍ଚିମ କି ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ତାହା ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ଉପକୂଳ ବି ବିପଦରେ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏବଂ କଟକ ସମେତ ମହାନଦୀ ଉପକୂଳ ଅବବାହିକା ମଧ୍ୟ ଜୋନ୍ ୩ ର ଏକ ଅଂଶ, ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମହାନଦୀ ଡେଲ୍ଟାରେ ଥିବାରୁ ପବନ ଦ୍ୱାରା ବିପଦ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସେପଟେ ଅନେକ ଭୂତତ୍ତ୍ୱବିତଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ କଳାହାଣ୍ଡି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁ ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି, ତାହା ପଛରେ ଏକ ବହୁ ପୁରାତନ ସୁପ୍ତ ଫଲ୍ଟ ଲାଇନ ରହିଛି । ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରୁ ଛତିଶଗଡ଼ର ବସ୍ତରକୁ ଯେଉଁ ଫଲ୍ଟ ଲାଇନ ରହିଛି, ତାହା ଦୀର୍ଘବର୍ଷରୁ ଏକପ୍ରକାର ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିଲା । ହଠାତ୍ ଏହା ସକ୍ରିୟତା ଦେଖାଇଛି । ଯଦିଓ ଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃଦୁରୁ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ ହେଉଛି, ତଥାପି ଏହାକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନିଆଯିବା କଥା ନୁହେଁ । କ’ଣ ପାଇଁ ଏହି ବହୁ ପୁରାତନ ଫଲ୍ଟ ଲାଇନ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଛି, ଏହା ଉପରେ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ । ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ତଥ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିବ ବୋଲି ସେମାନେ ମତ ରଖିଛନ୍ତି । ଭୂତତ୍ତ୍ୱବିତଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରବଣତାର ଜୋନ୍-୩ ପରିସରଭୁକ୍ତ । ତେଣୁ ବଡ଼ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ ସମ୍ଭାବନା କମ୍ । ତଥାପି ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ ଆଶଙ୍କାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇନପାରେ ।