Protest Under Article 19: କ’ଣ ସମ୍ବିଧାନରେ ନାଗରିକଙ୍କୁ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟ୍ କରିବାର ମିଳିଛି ଅଧିକାର?  ଜନ୍ତରମନ୍ତର ପ୍ରତିବାଦ ନେଇ କ’ଣ କହୁଛି ଧାରା ୧୯?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଶନିବାର ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତରମନ୍ତର ଠାରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୋଧରେ ସ୍ବର ଉଠାଇ ହଜାର ହଜାର ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିବାଦ କରୁଛନ୍ତି । ଆଉ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ସାଧାରଣ । କାରଣ ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ, ଯେତେବେଳେ ଜନସାଧାରଣ କିମ୍ବା କୌଣସି ସଂଗଠନର ସରକାରୀ ନୀତି ବିଷୟରେ ଅଭିଯୋଗ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିବାଦ ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଯାଏ। ଆମର ସମ୍ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଏହି କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ତଥାପି, ଆଜିର ସମୟରେ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ କରିବାର ଅଧିକାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନେ କେତେ ମୁକ୍ତ, ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କ୍ରମଶଃ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛି। ନାଗରିକ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତି (Citizens for Justice and Peace-CJP) ର ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତର ମନ୍ତରରେ ପ୍ରତିବାଦ ପାଇଁ କଠୋର ନିୟମ ଏହି ଗମ୍ଭୀର ବିତର୍କକୁ ପୁଣି ତେଜିଛି ।

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୯(୧)(କ) ଏବଂ ୧୯(୧)(ଖ) ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମତାମତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏବଂ ବିନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାର ଅଧିକାର, ମୌଳିକ ଅଧିକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ରହିଛି । ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳଦୁଆ ଏହି ଅଧିକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତଥାପି, ସାମ୍ପ୍ରତିକ CJP ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରେ ଯେ କୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ମନୋଭାବ, ଧାରା ୧୪୪ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ସୁରକ୍ଷା ସଂହିତାର ଧାରା ୧୬୩) ର ନିରନ୍ତର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ କଠୋର ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ, ଏହି ଅଧିକାର କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକତାରେ ପରିଣତ ହେଉଛି, ଯାହା ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା କେବଳ ଖାଲି କାଗଜରେ ଅଧିକ।

ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତରମନ୍ତରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯାହା ଦେଶରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଆସିଛି। ହେଲେ ଏବେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇବା ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏବେ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସର ଏହି କଠୋର ନିୟମ ଏବଂ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ । ଯେଉଁଥିରେ:

ପୂର୍ବ ଅନୁମତି: ପ୍ରଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବାଦ ପାଇଁ ଆୟୋଜକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୭ ରୁ ୧୦ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ପୋଲିସ ନିକଟରେ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଆବେଦନ ଫର୍ମଟି ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି।

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ସୀମା: ଏଠାରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତିବାଦ ଅନୁମତି ନାହିଁ। ପ୍ରତିବାଦ ସମୟ କେବଳ ସକାଳ ୧୦ଟା ରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ।

ମଞ୍ଚ ଏବଂ ତମ୍ବୁ ନିଷେଧ: ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ଥାନରେ ଯେକୌଣସି ଅସ୍ଥାୟୀ ତମ୍ବୁ ସ୍ଥାପନ କିମ୍ବା ମଞ୍ଚ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ପୋଲିସଠାରୁ ପୃଥକ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ।

ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକଙ୍କ ତାଲିକା: ଆଇନ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ, ଆୟୋଜକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକଙ୍କ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକା ପୋଲିସକୁ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡିବ।

ତାଉପରେ ପୁଣି ସରକାରୀ ଦଳର ଚାପ, ପୋଲିସଙ୍କ ଦାଦାଗିରି….ଯାହା ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ବାଧୀନତାକୁ ଏକପ୍ରକାର କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଛି ।

ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟଳୟ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଶାହିନ ବାଗ ମାମଲାରେ, ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ମୂଳଦୁଆ ପ୍ରତିବାଦ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତଥାପି, କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ଅସୀମ ନୁହେଁ ଏବଂ ଆଇନ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ CJP ଭଳି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି କଠୋର ନିୟମ, ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ଥଳର ସଂକୁଚିତତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିବାଦର ମୌଳିକ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ।