ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ‘ମଦର ଅଫ ଅଲ୍ ଡିଲ୍’
ପାକିସ୍ତାନ, ବାଂଲାଦେଶକୁ ଘାରିଲାଣି ଚିନ୍ତା
ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (EU) ମଧ୍ୟରେ ଆଗାମୀ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (FTA) ବିଷୟରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ଭାରତ ସରକାର ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ରପ୍ତାନିକୁ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଭାରତ-ଇୟୁ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିପାରେ। ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ଭଳି ମୁସଲିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଏହା ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ପରେ, ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା କୌଣସି ଟିକସ ବିନା ବିକ୍ରି ହୋଇପାରିବ। ଏହା ସିଧାସଳଖ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଭ ଦେବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରପ୍ତାନିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ବୟନଶିଳ୍ପ, ପୋଷାକ, ଔଷଧ, ଚମଡା, IT ଏବଂ ଅଟୋ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
କାହିଁକି ଚିନ୍ତାରେ ମୁସଲିମ ଦେଶ?
ଭାରତ-ଇୟୁ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବରେ ଉଭା ହେଉଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ବାଣିଜ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟପଟକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ। ବାଂଲାଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୋଷାକ ଶିଳ୍ପ। ବାଂଲାଦେଶ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଶସ୍ତା ପୋଷାକ ରପ୍ତାନି କରିଆସୁଛି। ତଥାପି, ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ପରେ, ଭାରତ ସେହି ବଜାରକୁ ଶସ୍ତା ଏବଂ ଉନ୍ନତ ମାନର ପୋଷାକ ରପ୍ତାନି କରିପାରିବ। ଯାହା ବାଂଲାଦେଶର ପୋଷାକ ରପ୍ତାନିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରାସ ଆଣିପାରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଚାକିରିକୁ ବିପଦରେ ପକାଇପାରେ।
ସେହିପରି ପାକିସ୍ତାନ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର କପଡ଼ା ଏବଂ ପୋଷାକ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଏହା କିଛି ବାଣିଜ୍ୟିକ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ-ଇୟୁ ଚୁକ୍ତି ପରେ, ଏହା ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ। ପାକିସ୍ତାନୀ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ସେମାନଙ୍କର ରପ୍ତାନି, ବୈଦେଶିକ ଆୟ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ପାକିସ୍ତାନ ପୂର୍ବରୁ ଆର୍ଥିକ କଷ୍ଟ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି, ଏବଂ ଏହି ଚୁକ୍ତି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିପାରେ।