ନୂଆଦିଲ୍ଲ: ଇରାନ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ କେସରନ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ। ଇକାନ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ କେସରନ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ମଶହଦ, ଖୋରାସାନ, ୟାଜଦ ଏବଂ କାଶାନ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ କେସରନ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଚାଷ କରାଯାଏ। ଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁ, ଅନନ୍ୟ ମାଟି ଏବଂ ଲମ୍ବା ଖରା ସମୟ ଇରାନକୁ ଉତ୍ପାଦନରେ ସର୍ବାଗ୍ରେ ରଖିଛି। ସୁପର ନେଗିନ, ସରଗୋଲ, ପୁଶାଲ ଏବଂ ଦସ୍ତେହ ସମେତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଏଠାରେ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ସୁପର ନେଗିନକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିମିୟମ୍ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ନିମ୍ନ-ଗୁଣବତ୍ତାରେ ରଖାଯାଇଛି। ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ କେସର ଚାଷ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କେଉଁ ଦେଶର କେସର ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଭାରତରେ କେସର ଚାଷ ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର ପାମ୍ପୋର ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ। ଏହି କାରଣରୁ କାଶ୍ମୀର କେସର ବିରଳ ଏବଂ ମହଙ୍ଗା। ଏଠାରେ ଉତ୍ପାଦନ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ପାଇଁ ଏହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ। କାଶ୍ମୀରର ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଚାଷ ପଦ୍ଧତି କେସରକୁ ଅନନ୍ୟ କରିଥାଏ।
କେସରର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଏହାର ରଙ୍ଗ। କାଶ୍ମୀର କେସର ପରିମାଣ ଅଧିକ ଥିବାରୁ କାଶ୍ମୀର କେସର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ଲାଲ। କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ପାଣିରେ ମିଶାଗଲେ ଏହା ଏକ ସୁନେଲୀ ରଙ୍ଗ ମୁକ୍ତ କରେ। ଇରାନୀ କେସରର ମଧ୍ୟ ରଙ୍ଗ ଭଲ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ସାମାନ୍ୟ ଫିକା ପଡ଼ିଯାଏ, ବିଶେଷକରି ମେସିନରେ ଶୁଖାଯାଇଥିବା କେସର ରଙ୍ଗ ଟିକେ ଫିକା ହୁଏ।
ପ୍ରକୃତ କେସରର ସୁଗନ୍ଧ ଧୀରେ ଧୀରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏକ ତୀବ୍ର ବାସ୍ନାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ମିଶ୍ରଣର ସଙ୍କେତ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। କାଶ୍ମୀର କେସରର ଏକ ମୃଦୁ, ଫୁଲର ଏବଂ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସୁଗନ୍ଧ ଅଛି। ସ୍ୱାଦ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, କାଶ୍ମୀର କେସର ଟିକିଏ କଡା, ଯାହା ଏହାର ପବିତ୍ରତାକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଇରାନୀ କେସର ଟିକିଏ କମ୍ କଡା ଥାଏ।
ଇରାନର ବୃହତ ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଗୁଁ, ଶୁଖାଇବା ଏବଂ ପ୍ୟାକେଜିଂରେ ମେସିନଗୁଡ଼ିକ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହା ଫଳରେ ବ୍ୟାଚ୍ ରୁ ବ୍ୟାଚ୍ ଗୁଣବତ୍ତା ଅସଙ୍ଗତ ହୋଇଥାଏ। କାଶ୍ମୀରରେ, କେସରକୁ ଏବେ ବି ହାତରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଶୁଖାଯାଏ। ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ଏହାର ରଙ୍ଗ, ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ କ୍ଷମତା ବଜାୟ ରଖେ। କାଶ୍ମୀର କେସର ସୀମିତ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ଯାହା ଏହାକୁ ମହଙ୍ଗା କରିଥାଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ରୋଷେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦିକ, ଔଷଧୀୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଇରାନୀ କେସର ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଏହାକୁ ସୁଲଭ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟବହାରରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ କରିଥାଏ। ଇରାନ ଉତ୍ପାଦନରେ ଆଗରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ରଙ୍ଗ, ସୁଗନ୍ଧ, ସ୍ୱାଦ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା କଥା ଆସେ, କାଶ୍ମୀର କେସରକୁ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହାର କମ ପରିମାଣ, ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ଅଧିକ କ୍ରୋସିନ୍ ପରିମାଣ ଏହାକୁ ଅନନ୍ୟ କରିଥାଏ।