ଲଟେରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ ମେୟର: କଣ ରିହିଛି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ବିଜେପି-ଶିବସେନା ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ରହିଛି ବିବାଦ ?

ମୁମ୍ବାଇ: ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଶେଷ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ନଗର ନିଗମ (BMC) ସମେତ ଅନେକ ନଗର ନିଗମ ପାଇଁ ନୂତନ ମେୟରଙ୍କୁ ନେଇ କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ଜାରି ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମହାୟୁତି ମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମେୟର ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିୟୋଜିତ। ନୂତନ ମେୟରଙ୍କୁ ଏବେ ଲଟେରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଚୟନ କରାଯିବ ବୋଲି ଖବର ଆସିଛି। ତଥାପି, ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ସମୟ ଲାଗିବ।

BMC ସମେତ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ୨୯ଟି ନଗର ନିଗମ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ପରେ, ମେୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଲଟେରୀ ବିଷୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ତେବେ ଏହି ମେୟର ପଦବୀ ପାଇଁ ଲଟେରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ? ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ମହାୟୁତି ନେତାମାନଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।

ମେୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଲଟେରୀ ଏକ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ ଯେ ଏକ ନଗର ନିଗମରେ ମେୟର କେଉଁ ଜାତି, ଶ୍ରେଣୀ କିମ୍ବା ବର୍ଗରେ ନିର୍ବାଚିତ ହେବେ। ମେୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଲଟେରୀ ଏକ ଲଟେରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସାଧାରଣ, OBC, ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC), ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST), ଏବଂ ମହିଳା (ଜେଲେରାଲ/OBC/SC କିମ୍ବା ST)।

ଏହି ଶୀର୍ଷ ନଗର ନିଗମ ପଦବୀ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ଲଟେରୀ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ସମାନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ମେୟର ପଦବୀ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ପାଇବା ପାଇଁ ପରି କରାଯାଇଛି। ତେଣୁ, ସରକାର ସିଧାସଳଖ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନନେଇ ଏକ ଲଟେରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ।

ଲଟେରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ?

ପ୍ରଥମତଃ, ନଗର ଉନ୍ନୟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ମେୟରମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗ ସମସ୍ତ ୨୯ଟି ନଗର ନିଗମ ପାଇଁ ଏକକାଳୀନ ଲେଟେରୀ କରାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏକ ପୂର୍ବ-ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଂରକ୍ଷଣ ରୋଷ୍ଟର ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗର ନିଗମର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ରମ ଅଛି। ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ମେୟରଙ୍କ ବର୍ଗ ଉପରେ ଆଧାର କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ରମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ।

ତୃତୀୟତଃ, ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଲଟେରୀ ଡ୍ର ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ନଗର ନିଗମର ନାମ ପୃଥକ ରଖାଯାଏ। ତା’ପରେ, ସାଧରଣ, OBC, SC, ST, କିମ୍ବା ମହିଳା ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଲିପ୍ ପୃଥକ ବାକ୍ସରେ ରଖାଯାଏ। ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଡ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହା କେଉଁ ବର୍ଗରୁ ମେୟରଙ୍କୁ ଚୟନ କରାଯିବ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। ଲଟେରୀ ପରେ, ମୁମ୍ବାଇ, ଥାଣେ, ନଭି ମୁମ୍ବାଇ, ପୁଣେ ଏବଂ ନାଗପୁରର ନଗର ନିଗମ ପାଇଁ କେଉଁ ବର୍ଗ ବାଛିବେ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।

ଲଟେରୀ ପରେ ମେୟର ନିର୍ବାଚିତ ହେବେ

ଲଟେରୀ ସିଷ୍ଟମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ନୁହେଁ, ବରଂ କେଉଁ ବର୍ଗରୁ ମେୟର ମନୋନୀତ ହେବେ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖରେ ଲଟେରୀ ବାହାରିବା ପରେ BMC (ମୁମ୍ବାଇ) ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବ। ସମାନ ବର୍ଗରୁ ନିର୍ବାଚିତ କାଉନସିଲରମାନେ ମେୟର ପଦବୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଏହା ପରେ ହିଁ ମେୟର ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ନିଗମରେ କ୍ଷମତା ଗଠନର ଅଭ୍ୟାସ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ରାଜନୀତିକୁ ତୀବ୍ର କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ଦଳ, ବିଜେପି, ଶିବସେନା (ସିନ୍ଦେ ଗୋଷ୍ଠୀ), ଏବଂ ଶିବସେନା (ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେ) ସମସ୍ତଙ୍କର ସଂରକ୍ଷଣ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ରଣନୀତି ରହିଛି। ଯଦି ମହିଳା, ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଏବଂ ଓବିସି ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଅନେକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଯିବେ।

ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖରେ BMC ମେୟର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଗୁରୁବାର ଦିନ ସଂରକ୍ଷଣ ଲଟେରୀର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ନଗର ଉନ୍ନୟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସକାଳ ୧୧ଟାରେ ୨୯ଟି ନଗର ନିଗମର ମେୟର ପଦବୀ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ଘୋଷଣା କରିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁମ୍ବାଇ ମେୟର ସାଧାରଣ, ଓବିସି, ଏସସି ଏବଂ ଏସଟି ବର୍ଗର ହେବେ କି ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ପୁରୁଷ କି ମହିଳା ହେବେ କି ନାହିଁ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବ।