First Jyotirlinga’s Unique Grandeur: ସୋମନାଥ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗର ଜଲାଭିଷେକ କଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି, ଜାଣନ୍ତୁ କାହିଁକି ବିଶ୍ୱରେ ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏହି ମନ୍ଦିର…

ଗାନ୍ଧୀନଗର: ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରଥମ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଭୁ ସୋମନାଥଙ୍କ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଏକ ଲହରୀ ଖେଳିଯାଇଛି। ସୋମନାଥ ସ୍ୱାଭିମାନ ପର୍ବ ଅବସରରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ସୋମନାଥ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗର ଜଳାଭିଷେକ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବିଶେଷ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି। ତେବେ କ’ଣ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ବିଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର କାହିଁକି ଏତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏହାର ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ କ’ଣ ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି?

ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ସୋମନାଥକୁ ୧୨ ଟି ମୂଳ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ (ସୋମ) ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନିକଟରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହାର ନାମ ସୋମନାଥ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭୁ।

ଏହି ମନ୍ଦିରର ଶିଖର ୧୫୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ। ଏହାର ଶୀର୍ଷରେ ୧୦ ଟନ୍ ଓଜନର ଏକ ବିଶାଳ କଳଶ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ସମଗ୍ର ମନ୍ଦିର ପରିସର ୧୬୬୬ ସୁନା ଖଚିତ କଳସ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ। ମନ୍ଦିରର ପତାକା ୨୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଦୂରରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ମନ୍ଦିରଟି ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ: ଗର୍ଭଗୃହ, ସଭାଗୃହ ଏବଂ ନୃତ୍ୟଗୃହ। ଏଠାରେ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ଜୀବନ୍ତ କରିଥାଏ।

ସୋମନାଥ ଧାମର ବିଶେଷତ୍ୱ

ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି: ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ଅନନ୍ତ ଜ୍ୱାଳା ଜଳେ, ଯାହାକୁ ଶିବଙ୍କ ଅନନ୍ତ ରୂପର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ଅନନ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ: ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିର ଚାଲୁକ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ। ଏହାର ମହିମା ଏବଂ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ।

ବାଣ ସ୍ତମ୍ଭ (ତୀର ସ୍ତମ୍ଭ): ଏହା ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ। ଏଥିରେ ଏକ ସଂସ୍କୃତ ଶିଳାଲେଖ ଅଛି ଯାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ଭୂମି ନାହିଁ।

କପିଳ କୁଣ୍ଡ: ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ କପିଳ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କପିଳ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥମ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ଶିବ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ, ତେଣୁ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୯.୨ ରୁ ୯.୭ ନିୟୁତ ଭକ୍ତ ସୋମନାଥ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।