ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୨୦୨୯ ପୂର୍ବରୁ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା ବା UCC ଲାଗୁ କରିବାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ କହିଛନ୍ତି, ୨୦୨୯ ପୂର୍ବରୁ NDA ଶାସିତ ୨୧ଟି ରାଜ୍ୟରେ UCC ଲାଗୁ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ସାରା ଦେଶ ପାଇଁ ସଂସଦରେ ଗୋଟିଏ ଆଇନ ନକରି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ UCC କାହିଁକି ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯାଉଛି?
ଏହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ବିଧାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଜାଣିବା ଦରକାର। ବିବାହ, ଛାଡ଼ପତ୍ର, ପୋଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ପରିବାର ସମ୍ପତ୍ତି ଭଳି ବିଷୟ ସମବର୍ତ୍ତୀ ତାଲିକାରେ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ବିଷୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସହ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଆଇନ କରିପାରିବେ। ସେଥିପାଇଁ UCC କେବଳ ସଂସଦ ମାଧ୍ୟମରେ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଆସିପାରେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠି UCC ଲାଗୁ ହୋଇସାରିଛି। ଏହା ୨୦୨୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୭ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା। ବିବାହ, ଛାଡ଼ପତ୍ର, ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ଲିଭ୍-ଇନ୍ ସମ୍ପର୍କ ଭଳି ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ନୂଆ ନିୟମ ରହିଛି। ବହୁବିବାହ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ରୋକ ରହିଛି। ଗୁଜରାଟ, ଆସାମ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ମଧ୍ୟ ୨୦୨୬ରେ UCC ବିଲ୍ ପାସ୍ କରିଛି। ଗୁଜରାଟର ବିଲ୍ ମାର୍ଚ୍ଚରେ, ଆସାମର ବିଲ୍ ମେ’ରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ବିଲ୍ ଜୁଲାଇରେ ପାସ୍ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନି ରାଜ୍ୟର ବିଲ୍ ଏବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି।
UCCରେ ବିବାହ, ଛାଡ଼ପତ୍ର, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାମଲାରେ ସମାନ ନିୟମ ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଭାରତରେ ଧର୍ମ, ସମାଜ, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଦିବାସୀ ରୀତିନୀତିରେ ବହୁତ ଭିନ୍ନତା ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ ଓ ସାମାଜିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୪୪ରେ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରୟାସ କରିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ ଏହା ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ; ଏହା ରାଜ୍ୟର ନୀତି-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଂଶ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଆଇନ କରିବାର ଉପାୟ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି।
୨୦୧୮ରେ ୨୧ତମ ଆଇନ କମିଶନ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲା ଯେ ସେତେବେଳେ ସାରା ଦେଶରେ UCC ଲାଗୁ କରିବା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ। ବଦଳରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନରେ ଥିବା ଅସମାନତାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ସୁଧାରିବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ ଏବେ UCCକୁ ନେଇ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ, ସମାନ ନିୟମ କିପରି ତିଆରି ହେବ ଏବଂ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟର ସୁରକ୍ଷାକୁ କିପରି ଧ୍ୟାନରେ ରଖାଯିବ। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ୨୦୨୯ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ UCC ଲାଗୁ କରିବା ନେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି।
ତେବେ ରାଜ୍ୟରେ UCC ଲାଗୁ ହେଲେ କ’ଣ ଲାଭ ହୋଇପାରେ?
ଏଠାରେ ସରକାର ଓ UCC ସମର୍ଥକମାନେ ଯେଉଁ ଲାଭର କଥା କହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା…
- ସମାନ ନିୟମ: ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ନିୟମ ବଦଳରେ ଏକ ସମାନ ଆଇନ ଆଣିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ।
- ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର: ବିବାହ, ଛାଡ଼ପତ୍ର ଓ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ମହିଳା-ପୁରୁଷଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସମାନ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିପାରେ।
- ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାର: ପରିବାରରେ କିଏ କେତେ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇବ, ସେଥିପାଇଁ ଏକ ସମାନ ନିୟମ ହୋଇପାରେ।
- ବିବାହ ପଞ୍ଜୀକରଣ: ବିବାହ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ହୋଇପାରେ।
- ଆଇନ ବୁଝିବା ସହଜ: ଅଲଗା ଅଲଗା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ବଦଳରେ ଏକ ନିୟମ ଥିଲେ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରଳ ହୋଇପାରେ।
ତେବେ UCC ଲାଗୁ ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ସବୁ ଲାଭ ମିଳିବ, ଏଭଳି କହିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ରାଜ୍ୟର UCC ଆଇନରେ କେଉଁ ନିୟମ ରହୁଛି, ତା’ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। ଏହା ସହ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା, ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଓ ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ରହିଛି।