୬ ବର୍ଷ ତଳେ କିଛି ଏପରି କରି ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଲେ ପାୱାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିଜେପିକୁ ଏମିତି ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ…

ମୁମ୍ବାଇ: ଆଜି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଯୁଗର ଅନ୍ତ ହୋଇଛି। ଏନସିପି ନେତା ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଜିତ ପାୱାର ବାରାମତିରେ ଏକ ଘରୋଇ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଅବତରଣ ସମୟରେ ଘଟିଥିବା ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ସମେତ ବିମାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। ରାଜନୀତିର ମୁକୁଟହୀନ ରାଜା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଘାତ।

ଅଜିତ ପାୱାର ସେହି ନେତା ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ୨୦୧୯ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ହଲାଇ ଦେଇଥିଲା। ୨୩ ନଭେମ୍ବର ସକାଳେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ବିଜେପି ସହିତ ମିଶିଲେ ଏବଂ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନବୀସଙ୍କ ସହିତ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା ଯେ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର କ୍ଷମତା ସମୀକରଣ ବଦଳିଗଲା, ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ, ରଣନୀତି ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଏକ ନୂତନ ପରିଭାଷା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

୨୦୧୯ ବର୍ଷ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବରେ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି ଯାହା କେବଳ କ୍ଷମତା ସମୀକରଣକୁ ଓଲଟାଇ ଦେଇନାହିଁ ବରଂ ରାଜନୀତିରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କେତେ ଶୀଘ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ୨୩ ନଭେମ୍ବର, ୨୦୧୯ ସକାଳେ, ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତି ଏକ ୟୁ-ଟର୍ଣ୍ଣ ନେଇଥିଲା ଯାହା କେହି ଆଶା କରିନଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନଭିସ୍ ହଠାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଏବଂ ଏନସିପି ନେତା ଅଜିତ ପାୱାର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଅଜିତ ପାୱାର ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କାକା ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଐତିହ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ ବହୁ ଦିନ ଧରି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ବିକାଶ କେବଳ ସରକାର ଗଠନର ବିଷୟ ନଥିଲା, ବରଂ ଏନସିପି ଭିତରେ ଫାଟ, ଶିବସେନା-ବିଜେପି ମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିବା ଏବଂ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସଂଘର୍ଷର ପରିଣାମ ଥିଲା। କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳକୁ ଠେଲି ଦେଇଥିଲା।

ଅକ୍ଟୋବର ୨୧, ୨୦୧୯ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଫଳାଫଳ ଅକ୍ଟୋବର ୨୪ରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ୨୮୮ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ବିଜେପି ୧୦୫ ଆସନ ଜିତି ଏକକ ବୃହତ ଦଳ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା। ଶିବସେନା ୫୬, ଏନସିପି ୫୪ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ୪୪ ଆସନ ପାଇଥିଲା। ବିଜେପି ଏବଂ ଶିବସେନା ଏକାଠି ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ମିଳିତ ଭାବରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବହୁମତ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ପରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦକୁ ନେଇ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।

ଶିବସେନା ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ୫୦-୫୦ ଫର୍ମୁଲା ଉପରେ ସହମତ ହୋଇଥିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଶିବସେନାରୁ ଏବଂ ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବିଜେପିରୁ ହେବେ। ବିଜେପି ଏହି ଦାବିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା। ଏହିଠାରୁ ମେଣ୍ଟର ମୂଳଦୁଆ ଦୋହଲିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କ୍ଷମତା ସଂଘର୍ଷ ଏକ ନୂତନ ମୋଡ଼ ନେଇଥିଲା।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଉପରେ ସହମତି ଅଭାବରୁ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଥଗିତ ରହିଲା। ରାଜ୍ୟପାଳ ପ୍ରଥମେ ବିଜେପି, ତା’ପରେ ଶିବସେନା ଏବଂ ତା’ପରେ ଏନସିପିକୁ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦଳ ବହୁମତ ପ୍ରମାଣ କରିପାରି ନଥିଲେ। ଶେଷରେ, ନଭେମ୍ବର 21, 2019 ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା।

ଏପରି ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଶିବସେନା, ଏନସିପି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଏବେ ଏକାଠି ସରକାର ଗଠନ କରିବେ। ତିନି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା ଏବଂ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରାଯିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ଜୋର ଧରିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନୀତିର ପରଦା ପଛରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଯୋଜନା ଚାଲିଥିଲା।

ନଭେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖ ସକାଳ ୬ ଟା ସମୟରେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ ଦୋହଲିଗଲା। ହଠାତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଉଠାଗଲା, ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ କରାଇଲେ। ଅଜିତ ପାୱାର ତାଙ୍କ ସହିତ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା କାରଣ ଅଜିତ ପାୱାର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଏନସିପି ନେତା ଏବଂ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ଭଣଜା ଥିଲେ।

ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଶିବସେନା-ଏନସିପି-କଂଗ୍ରେସ ସରକାରକୁ ଧକ୍କା ଦେଇଥିଲା ନାହିଁ, ବରଂ ଏନସିପି ଭିତରେ ଏକ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଶରଦ ପାୱାର ତୁରନ୍ତ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏବଂ ଏଥିରେ ଦଳର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ।

ଫଡନାଭିସ୍-ପାୱାର ସରକାରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା ବିଧାନସଭାରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣ କରିବା। ଏହା ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଅନେକ ଏନସିପି ବିଧାୟକ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଥିଲେ।

ସେମାନେ ଏକାଠି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଅଧିକାଂଶ NCP ବିଧାୟକ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ସହ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପରି ମନେ ହେଉଥିଲା। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ, ବିଧାନସଭାରେ ଏକ ଫ୍ଲୋର ଟେଷ୍ଟ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଯେ ଫଡନାଭିସ୍ ସରକାର ପାଖରେ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଖ୍ୟାର ଅଭାବ ଥିଲା। ଶେଷରେ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଜିତ ପାୱାର ମଧ୍ୟ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସରକାର କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପତନ ହୋଇଥିଲା।

ଫଡନାଭିସ୍ ସରକାରର ପତନ ପରେ, ପଥ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଥିଲା। ଶିବସେନା, ଏନ୍ସିପି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ମହା ବିକାଶ ଆଗାଡି ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କୁ ପୁଣି ଥରେ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସେହି ଅଜିତ ପାୱାର ଥିଲେ ଯିଏ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବିଜେପି ସହିତ ହାତ ମିଳାଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଛବିକୁ ଆହୁରି ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ରଣନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟକିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନେତା ଥିଲେ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଅଜିତ ପାୱାର ଜଣେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନେତା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ସେ ଯୁବ ବୟସରୁ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସମବାୟ ସଂଗଠନର ପଦପଦବୀ ଦେଇ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ସରକାରକୁ ଉଠିଥିଲେ। ୨୦୧୯ର ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲା ଯେ ସେ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଦ୍ୱିଧାବୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ ସେତେବେଳେ ସଫଳ ହୋଇନଥାଇପାରେ, ଏହା ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିର ଗତିପଥକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।

୨୦୧୯ର ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ବିଫଳ ସରକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଏହା ଏନସିପି ଭିତରେ ଭବିଷ୍ୟତର ଫାଟର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ, ଅଜିତ ପାୱାର ଏବଂ ଶରଦ ପାୱାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଆହୁରି ଗଭୀର ହୋଇଥିଲା। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ବିଜେପି ସହିତ ୨୦୧୯ର ପଦକ୍ଷେପ ଅଜିତ ପାୱାରଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା ଯେ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟନ ସର୍ବୋପରି ଥିଲା। ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ୨୦୨୨-୨୩ ପରେ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା।