ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ଏହାର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହାସଲ କରିଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ଦୀର୍ଘ-ପରିସର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶାର ପ୍ରଥମ ବିକାଶ ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳତାର ସହ ସମାପ୍ତ କରିଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରିବାରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଭାରତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (BEL) ମଧ୍ୟ DRDO ସହିତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରୀକ୍ଷଣରେ ଭୂମି ବୈଧତା ଏବଂ ଡୁଆଲ୍-ପଲ୍ସ ରକେଟ୍ ମୋଟର ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଣାଳୀର ସଫଳତାର ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ପ୍ରକଳ୍ପଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ, “ସମନ୍ବିତ ଉଡ଼ାଣ ପରୀକ୍ଷା” ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି, ଯାହା ଏହି ବର୍ଷ ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା, ଯାହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଏକ୍ସଟେଣ୍ଡେଡ୍ ରେଞ୍ଜ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ (ERADS) କୁହାଯାଏ, ଏହା ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ। ଏହାକୁ ରୁଷର ଉନ୍ନତ S-400 ଏବଂ S-500 ସିଷ୍ଟମର ପ୍ରତିରୂପ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି। ପ୍ରାୟ ୨୧,୭୦୦ କୋଟି ମୂଲ୍ୟର ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହର ଏବଂ ସାମରିକ ଘାଟି ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କବଚ ଯୋଗାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶାର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଏହାର ବହୁ-ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତା। ଏଥିରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଇଣ୍ଟରସେପ୍ଟର ମିସାଇଲ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ।
1- M1 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର: ୧୫୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିସର, ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ସୁଦୃଢ
2- M2 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର: ୨୫୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିସର, AESA ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହିତ ଉଚ୍ଚ ସଠିକତା
3- M3 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର: ୩୫୦-୪୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ପରିସର, AWACS ଏବଂ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଭଳି ବଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-ମୂଲ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସାମିଲ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ
ଏହି ତିନୋଟି ସ୍ତର ଏକାଠି ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେଟୱାର୍କ ଗଠନ କରିବ, ଯାହା ଅନେକ ସ୍ତରରେ ଶତ୍ରୁର ବାୟୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ରୋକିବ।
ଏହି ସିଷ୍ଟମ ଗୁପ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ, ଡ୍ରୋନ୍, କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ଭଳି ବିପଦକୁ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ। ଏହା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାକୁ ଶତ୍ରୁର ବାୟୁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସୀମିତ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଅନେକ ସ୍କ୍ୱାର୍ଡନ୍ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିସାରିଛି, ଯାହା ସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ଏହାର ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା ହେଉଛି ଭାରତର ମିଶନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ, ଯାହା ୨୦୩୫ ସୁଦ୍ଧା ଏକ ଦୃଢ଼ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବାୟୁ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେଟୱାର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ସିଷ୍ଟମ ଆକାଶ-ଏନଜି ଏବଂ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ସହିତ ମିଶି କାମ କରିବ। ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କୁଶା ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରେ। ଏହା କେବଳ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ ନାହିଁ ବରଂ ଉନ୍ନତ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଭାରତକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ କରିବ।