ପୁରୀ: ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ରଥଯାତ୍ରାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତଥା ରହସ୍ୟମୟ ନୀତି ‘ଅଧର ପଣା’ ଗତକାଲି (ରବିବାର) ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରଥ ଉପରେ ଭକ୍ତିଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଆଜି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ‘ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ’ ଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ସିଂହଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ତିନି ରଥ ଉପରେ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତି ପାଳନ କରାଯାଇଛି।
ଗୁରୁବାର ଦିନ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି ସିଂହଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ନିଜ ରଥ ଉପରେ ବିରାଜମାନ କରୁଛନ୍ତି। ଶନିବାର ସୁନାବେଶରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବା ପରେ, ରବିବାର ଅଧର ପଣା ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ସେବାୟତଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନୀତି ସୁଚାରୁରୂପେ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା।
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଗ୍ଧ, ଛେନା, କଦଳୀ, ଚିନି, କର୍ପୂର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ମସଲାରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାନୀୟ (ପଣା) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପଣାକୁ ଠାକୁରଙ୍କ ଓଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ଥିବା ମାଟିର ବିଶାଳ ହାଣ୍ଡି (ତୁମ୍ବ) ଗୁଡ଼ିକରେ ରଖାଯାଇ ରଥ ଉପରେ ଭୋଗ ଲଗାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତି ରଥରେ ତିନୋଟି ଲେଖାଏଁ ମୋଟ ୯ଟି ପଣା ହାଣ୍ଡି ରଖାଯାଇଥିଲା। ବିଧିମୁତାବକ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯିବା ପରେ ପୂଜାପଣ୍ଡା ସେବାୟତମାନେ ସେହି ମାଟି ହାଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକୁ ରଥ ଉପରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେହି ପବିତ୍ର ପଣା ରଥ ଚାରିଆଡ଼େ ବୋହି ଯାଇଥିଲା।
ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଅଧର ପଣା କେବଳ ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଯାଇଥିବା ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି, ରଥରକ୍ଷକ, ପାର୍ଶ୍ୱଦେବତା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅତୃପ୍ତ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ପଣା ସମର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ। ହାଣ୍ଡି ଭାଙ୍ଗିବା ଦ୍ୱାରା ପଣା ରଥର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼େ ଏବଂ ଏହାକୁ ପାନ କରି ଅତୃପ୍ତ ଆତ୍ମାମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରି ସ୍ୱସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଏହି ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଗଛଲତା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିର ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କରୁଣାର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ।
ଏହି ରହସ୍ୟମୟ ତଥା ପବିତ୍ର ନୀତି ଦେଖିବା ପାଇଁ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥିଲା। ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ହରିବୋଲ ହୁଳହୁଳିରେ ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠିଥିଲା। ଭିଡ଼କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ଓ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସିଂହଦ୍ୱାର ଏବଂ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଜି ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ପରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନର ବାର୍ଷିକ ରଥଯାତ୍ରା ଉତ୍ସବର ସମାପ୍ତି ଘଟିବ ଏବଂ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ପୁଣି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବିରାଜମାନ କରିବେ।
