Secret tunnel from Puri Jagannath temple: ପୁରୀ ମନ୍ଦିରରୁ ସମୁଦ୍ର ଅଛି ଗୁପ୍ତ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ… ପୁରୁଣା ସହରର ଚିହ୍ନ?
ପୁରୀ: ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ତଳେ ଅଛି ଗୁପ୍ତ ସୁରଙ୍ଗ। ପୁଣି ତେଜିଲା ଚର୍ଚ୍ଚା। ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଚାରିପାଖରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଭୂଭୌତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ପୋତାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅବଶେଷର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ଭଳି କିଛି ଗଠନ ରହିଛି। ଏହା ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମନ୍ଦିର ପରିସର ପୂର୍ବର କିମ୍ବା ସମସାମୟିକ ହୋଇପାରେ ଏପରି ସ୍ମାରକୀର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଛି।
ତେବେ ଟାଇମ୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୨ ମସିହାରେ IIT ଗାନ୍ଧୀନଗର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଭୂମି ପେନିଟ୍ରେଟିଂ ରାଡାର (GPR) ସର୍ଭେର ଏକ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ରିପୋର୍ଟରେ, ମନ୍ଦିରର ବାହାର କାନ୍ଥର ୭୫ ମିଟର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଉପପୃଷ୍ଠ ଅସଙ୍ଗତିର ସଂକେତ ମିଳିଥିଲା। ଆଉ ସେଥିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ଭେ ୫ ମିଟର ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍କାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଧ୍ୟୟନ କ୍ଷେତ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଜୋନରେ ଏମାର ମଠ, ନୃସିଂହ ମନ୍ଦିର, ବୁଢୀ ମା ମନ୍ଦିରର କିଛି ଅଂଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ରାସ୍ତା ସହିତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ଜଗନ୍ନାଥ ଐତିହ୍ୟ କରିଡର ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ଚାଲିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ, ଏମାର ମଠ ଗଠନ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଭଙ୍ଗା ସିଂହ ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲା ସେଠାରେ ଏକ ଭଙ୍ଗା ସିଂହ ମୂର୍ତ୍ତି ଆବିଷ୍କାର ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ନିଗମ (OBCC) ଦ୍ୱାରା ଏହି ସର୍ଭେ କରାଯାଇଥିଲା।
ରିପୋର୍ଟ ଆହୁରି କହିଛି ଯେ, ଏହା ଭିତରେ ଏକ ପୁରୁଣା ସହର ଥିବାର ସଂକେତ ମିଳିଛି। ଯେଉଁଥିରେ ଏପରି ଉପପୃଷ୍ଠ ଅବଶେଷ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ ବରଂ ପୁରା ପୁରୀରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପ ସହିତ ଜଡିତ ପୂର୍ବ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ଗଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ ସମୟର ଅବଶେଷ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ GPR ସର୍ଭେକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ମିଳିଥିଲା। ନିର୍ଦ୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ମାଟି ତଳେ ଏକ ଐତିହାସିକ ବସତିର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବି ଚିହ୍ନଟ କରିଛି, ଏବଂ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଅବଶେଷ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଏମାର ମଠ, ନୃସିଂହ ମନ୍ଦିର, ବୁଢ଼ୀ ମା ମନ୍ଦିର ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ରାସ୍ତା ବିସ୍ତାର ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ୨୧.୬ ବର୍ଗ ମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବୃତ କରି ମୋଟ ୪୩ ଟି ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି। ଏହା ସହିତ, ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ମାଟି ଏବଂ ଧାତୁ ବାସନକୁସନ ଭଳି କଳାକୃତି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା।
ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ସମୁଦ୍ର ଆଡକୁ ବିସ୍ତାରିତ ଏକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି, ବରିଷ୍ଠ ସେବାୟତ ବିନାୟକ ଦାସ ମହାପାତ୍ର ସର୍ଭେ ଫଳାଫଳ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ଏମାର ମଠର ଇତିହାସ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଛି। ମଠରେ ସୁନା ଏବଂ ରୂପା ଇଟା ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ରାମାନୁଜ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଯଦି କିଛି ଅଛି ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅଛି, ତେବେ ତାହା ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପାଠାଗାର ନିର୍ମାଣ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି, ତେଣୁ ଯଦି ଏହା ବିଷୟରେ କିଛି ପ୍ରାଚୀନ କିମ୍ବା ଐତିହାସିକ ଅଛି, ତେବେ ସେଠାରେ ସର୍ଭେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଉଚିତ”।