ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, କିଛି ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ କାହିଁକି ? କ’ଣ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କର କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଆମକୁ ଚତୁର କରିଥାଏ ? ନିକଟରେ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଗବେଷଣା ଏହି ପୁରୁଣା ଧାରଣାକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି । ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ବୁଦ୍ଧି କୌଣସି ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପୂରା ମସ୍ତିଷ୍କର ‘ନେଟୱର୍କ’ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ଆମେରିକାର ୟୁନିଭରସିଟି ଅଫ୍ ନୋଟ୍ରେ ଡେମ୍ (University of Notre Dame) ର ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୪୫ ଜଣ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏଥିରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଡାଟା ସେଟ୍ରୁ ମିଳିଥିବା ପରିଣାମ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଇଛି। ଗବେଷଣାର ମୁଖ୍ୟ ଲେଖକ ରାମ୍ସେ ୱିଲକକ୍ସଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏକ ଜଟିଳ ନେଟୱର୍କ ପରି କାମ କରେ। ଏହାର ଦକ୍ଷତା, ନମନୀୟତା ଏବଂ ସମନ୍ୱୟ ହିଁ ମଣିଷର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଏହା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଭାଗର ବିଶେଷତ୍ୱ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଷ୍ଟମର ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା।
ମନୋବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଫେସର ଏରାନ ବାର୍ବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମସ୍ତିଷ୍କରେ କିଛି ଜଟିଳ କନେକ୍ସନ୍ ‘ସର୍ଟକଟ୍’ ପରି କାମ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଦୂରରେ ଥିବା ବ୍ରେନ୍ ରିଜନ୍ ବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାର କ୍ଷମତା ବଢ଼ିଥାଏ। ଗବେଷକମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ‘ସ୍ମଲ୍ ୱାର୍ଲ୍ଡ ଆର୍କିଟେକ୍ଚର’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି- ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ସଂଯୋଗ ମଜବୁତ ରହିବା ସହ ଦୂର ଅଂଶ ସହ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଯୋଗାଯୋଗ ରହିବା।
ବୁଦ୍ଧିର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କେନ୍ଦ୍ର ନାହିଁ: ଆପଣ କେତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାହା ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କର କୌଣସି ଏକ ଭାଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ବ୍ରେନ୍ ନେଟୱର୍କ’ର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ସ୍ଥିର କରେ। ଏହି ଗବେଷଣା ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି ଯେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବା ପାଇଁ ମସ୍ତିଷ୍କର ସମନ୍ୱୟ ରହିବା ଜରୁରୀ। ସ୍ଥାନୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ହିଁ ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧି ବା ଜେନେରାଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥାଏ।