ଭୁବନେଶ୍ୱର ଉନ୍ନୟନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (ବିଡିଏ) ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିକାଶ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳ (ବିଡିପିଏ)ରେ ୪୨ ରୁ ୪୫ ମଧ୍ୟରେ ଚାରୋଟି ନୂତନ ସହର ପରିକଳ୍ପନା ଯୋଜନା (ଟିପି ସ୍କିମ୍ ) ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ନଗର ବିକାଶ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମନ୍ୱିତ ବିକାଶ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ “ସମୃଦ୍ଧ ସହର” ଯୋଜନା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ବ୍ୟାପକ ସହରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ସହରୀକରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏହି ଯୋଜନା ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଗତିଶୀଳ ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବାର କଳ୍ପନା କରେ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ସୁବିଧା ଏବଂ ସେବାର ସମନ୍ୱିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସହରାଞ୍ଚଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶକୁ ସହଜ କରିବା, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ସହରାଞ୍ଚଳ ବିକାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଡିଏ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଟାଉନ୍ ପ୍ଲାନିଂ ସ୍କିମ୍ ପାଇଁ ସହର ପରିକଳ୍ପନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଛି। ପାତ୍ରପଡ଼ା ମୌଜାର ୩୩୦.୦୭ ଏକର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଇ ଟିପି ସ୍କିମ୍ ନଂ ୪୨/୨୦୨୬, ଭଗବାନପୁର ମୌଜାର ୨୬୪.୩୩ ଏକର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଇ ଟିପି ସ୍କିମ ନଂ ୪୩/୨୦୨୬ ଏବଂ ବିଜିପୁର, ଭଗବାନପୁର, ବାଲିଆପଡ଼ା ଏବଂ କାଶିପୁର ମୌଜାର ୨୯୦.୬୭ ଏକର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଇ ଟିପି ସ୍କିମ୍ ନଂ ୪୪/୨୦୨୬ ଏବଂ ଟିପି ସ୍କିମ୍ ନଂ ୪୫/୨୦୨୬ ବିଜିପୁର ମୌଜାର -୮୩.୬୮ ଏକର ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସହର ପରକଳ୍ପନା ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିଜର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଛି। ସମସ୍ତ ଚାରୋଟି ଯୋଜନା ମିଶି ମୋଟ ୯୬୮.୭୫ ଏକର ଜମିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଛି।
ଓଡିଏ ଆକ୍ଟ ଧାରା ୨୩(୧) ଅନୁଯାୟୀ, ସହରାଞ୍ଚଳର ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ବିକାଶ ପାଇଁ ସହର ପରିକଳ୍ପନା ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି – ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ସହିତ ସହରକୁ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା। ଏହି ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ରାସ୍ତା, ଡ୍ରେନ୍, ପାଣି ଯୋଗାଣ, ସିଭରେଜ୍, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଖୋଲା ଜାଗା, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦେଇ ସହରକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ। ଏଥି ସହିତ, ଜମି ପୁନର୍ଗଠନ (ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପୁଲିଂ) ଏବଂ ଯୋଜନାରେ ପ୍ଲଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଜମି ମାଲିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିକାଶ ଲାଭର ସମାନ ବଣ୍ଟନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ସହର ପରିକଳ୍ପନା ଯୋଜନା ଢାଞ୍ଚା ଅନୁଯାୟୀ, ଜମି ମାଲିକମାନେ ରାସ୍ତା, ଡ୍ରେନେଜ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ଜଳ ଯୋଗାଣ, ସ୍ୱେରେଜ୍ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନେଟୱର୍କ ଭଳି ସାର୍ବଜନୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଏବଂ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ। ବାକି ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଜମି ସେମାନଙ୍କୁ ବିକଶିତ ଏବଂ ସେବାପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ଲଟ୍ ଭାବରେ ଫେରସ୍ତ କରାଯାଏ। ଏହି ଅଭିନବ ଭୂମି ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ପୁନଃଗଠନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଂରକ୍ଷିତ ଜମିର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ସହିତ ଆଧୁନିକ ସହରୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ, ଏହାଦ୍ୱାରା ସହରାଞ୍ଚଳ ବିକାଶର ଏକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଏବଂ ସମାନ ମଡେଲ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ।
ସହରରେ ଟିପି ସ୍କିମ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ବିଡିଏ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଗ୍ରଗତି କରିଛି। ସହଜପୁର, ନାରଗୋଦା, ସିଜୁପୁଟ୍ ଏବଂ ପାଇକରାପୁରକୁ ନେଇ ଟିପି ଯୋଜନା ନମ୍ବର ୧; ତମାଣ୍ଡୋ ଏବଂ ବିଜିପୁରକୁ ନେଇ ଯୋଜନା ନମ୍ବର ୨; ପାଇକରାପୁର ଏବଂ ନୂଆଗାଁକୁ ନେଇ ଟିପି ନଗର ନମ୍ବର ୩; ଏବଂ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରପୁରକୁ ନେଇ ଟିପି ସ୍କିମ୍ ନମ୍ବର ୪ ମିଳିତ ଭାବରେ ପ୍ରାୟ ୧,୫୭୭ ଏକର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଘେରି ରହିଛି। ଏହି ଟିପି ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଜମି ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ସେହି ସମୟରେ, ଏହି ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକରେ ରାସ୍ତା, ଡ୍ରେନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଉପଯୋଗୀତା ଭଳି ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ଧାରୁଆ ଏବଂ ଦାସପୁର ମୌଜାକୁ ନେଇ ପ୍ରାୟ ୫୬୦ ଏକର ଅଞ୍ଚଳରେ ଟିପି ସ୍କିମ୍ ନମ୍ବର ୮ କୁ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଯୋଜନାର ଅନୁମୋଦନ ମିଳିଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର କରାଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।
ସମୃଦ୍ଧ ସହର ପଦକ୍ଷେପ ଅଧୀନରେ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ସହରାଞ୍ଚଳ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଜାରି ରଖି ବିଡିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିକାଶ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳରେ ୧୬ଟି ସହର ପରିକଳ୍ପନା ଯୋଜନା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରୁଛି ଏବଂ ଓଡିଏ ଆକ୍ଟର ଧାରା ୨୩(୧) ଅନୁଯାୟୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଘୋଷଣା ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଜାରି କରିବ, ଯାହା ଆଧୁନିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଜୀବନମାନ ସହିତ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ, ସ୍ଥାୟୀ ଓ ବାସଯୋଗ୍ୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଗଢ଼ିବା ଦିଗରେ ବିଡିଏର ଆଉ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହେବ।