ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରୁ ବନ୍ଦ ହେବ କି ପାଣି? ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭାରତର କଡ଼ା ଚେତାବନୀ, ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଅସଲ ଲଢ଼େଇ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କରେ ଏବେ ପାଣିକୁ ନେଇ ନିଆଁ ଜଳିଛି। ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଚାଲି ଆସିଥିବା ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳ ଚୁକ୍ତି (Indus Waters Treaty) ଏବେ ବିପଦରେ। ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ବେଖାତିର କରି ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଜବାବରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏହାକୁ “ଯୁଦ୍ଧର ସଙ୍କେତ” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ମାତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଭାରତର ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ଏତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଛି?

ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଏବଂ ଏହାର ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତିର ମେରୁଦଣ୍ଡ। ପାକିସ୍ତାନର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଜମି ଏହି ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଭାରତ ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରବାହକୁ ଅଟକାଇ ଦିଏ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନର କେନାଲ ନେଟୱାର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯିବ। ଦେଶରେ ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ଏବଂ ସରକାର ଏହି ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣିଥିବାରୁ, ଭାରତର ପଦକ୍ଷେପକୁ ସେମାନେ ନିଜର “ଜୀବନ-ମରଣ ସମସ୍ୟା” ବୋଲି ମାନୁଛନ୍ତି।

୧୯୬୦ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତକୁ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ (ସିନ୍ଧୁ, ଚେନାବ, ଝେଲମ) ମିଳିଥିଲା। ମାତ୍ର ଭାରତ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଯଦି ସୀମା ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆତଙ୍କବାଦ ବନ୍ଦ ନହୁଏ, ତେବେ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସହ ଜଳ ଚୁକ୍ତିର ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।

ଅନ୍ୟପଟେ, ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସୀମ ମୁନୀର ଏହାକୁ ଗୁରୁତର ସହ ନେଇ ସେନା କମାଣ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ସଜାଗ ରହିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନୀ ଗଣମାଧ୍ୟମର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ନଦୀ ଜଳକୁ ଭାରତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ତେବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ସୀମାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନଦୀର ପ୍ରବାହ ପଥରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ଭାରତର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ, ଯାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତ ଆଉ ସହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ।