ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ବହୁତ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଇଛି, ଯାହା ସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ସର୍ବଦା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଙ୍କି ମାରୁଛି। ପ୍ରଶ୍ନଟି ହେଉଛି, ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବା ଉଚିତ କି ନାହିଁ। ଇତିହାସରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଦୁଇଟି ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଛି, ଯାହାକୁ ଆମେ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବୋଲି କହିଥାଉ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଯେ କେବେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧକୁ କେବେ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ?
ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ଦେଶ, ମହାଦେଶରେ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ସଂଘର୍ଷକୁ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି, ରାଜନୀତି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଏଥିରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ସୈନିକ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିର ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷତି ହୁଏ।
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ହେବାର କାରଣ
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ୧୯୧୪ ରୁ ୧୯୧୮ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ଆର୍ଚଡ୍ୟୁକ୍ ଫ୍ରାଞ୍ଜ ଫର୍ଡିନାଣ୍ଡଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ଲକ ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼ାଯାଇଥିଲା: ଯାହା ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶକ୍ତି। ଏଥିରେ ଅନେକ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟତଃ ୟୁରୋପରେ ଲଢ଼ାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି ହୋଇଥିଲା।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ହେବାର କାରଣ
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ୧୯୩୯ ରୁ ୧୯୪୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା। ଏହା ପ୍ରଥମ ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ ଥିଲା। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ଥିଲା ଜର୍ମାନ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ହିଟଲରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଜିଦ୍। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ବିଶ୍ୱ ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା: ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର (ଯେପରିକି ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ରୁଷ) ଏବଂ ଅକ୍ଷ ଶକ୍ତି (ଯେପରିକି ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଜାପାନ)। ଏହି ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ୟୁରୋପ ନୁହେଁ ବରଂ ଏସିଆ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ସହିତ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ପରମାଣୁ ବୋମା ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଜାପାନୀ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ପକାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପକ ଧ୍ୱଂସ ଘଟାଇଥିଲା।
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥିଲା। ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟତଃ ୟୁରୋପରେ ସୀମିତ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ କି ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଟ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ପରମାଣୁ ବୋମା ଭଳି ବିପଜ୍ଜନକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଛଅ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷତି କରିଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରଥମ ଅପେକ୍ଷା ବିଶ୍ୱ ଉପରେ ବହୁତ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା।