ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: UAE ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶେଖ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଜାଏଦ ଅଲ୍ ନାହୟାନ୍ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ଏହି ଗସ୍ତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଆସିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇରାନ-ଆମେରିକା ଉତ୍ତେଜନା, ୟେମେନରେ ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ UAE ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ଗାଜାରେ ଅସ୍ଥିର ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ଜାନୁଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ ଏହି ଗସ୍ତ ଜାଏଦ ଅଲ୍ ନାହୟାନଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଭାରତକୁ ତୃତୀୟ ସରକାରୀ ଗସ୍ତ ଏବଂ ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶକୁ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଗସ୍ତ ହେବ। UAE ନେତାଙ୍କ ଗସ୍ତ ନୂଆ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରତି UAE-ସାଉଦି ଉତ୍ତେଜନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ଗସ୍ତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ UAE ଉଭୟ ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ଭଲ ରହିଛି। ୨୦୨୨ରେ CEPA (ବ୍ୟାପକ ଆର୍ଥିକ ସହଭାଗୀତା ଚୁକ୍ତିନାମା) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବା ପରଠାରୁ UAE ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। UAE ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୈତିକ ଅଂଶୀଦାର, ଯେଉଁଥିରେ ଶୀର୍ଷ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ସାଉଦି ଆରବ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ସାଉଦି ଆରବରେ ସର୍ବାଧିକ ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀ ଅଛନ୍ତି। ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ସହିତ ଏହାର ନିବେଶ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ତଥାପି, CEPA ଭଳି ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ UAE ବର୍ତ୍ତମାନ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ରଣନୈତିକ ଗଭୀରତା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆଗରେ ଅଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ UAE କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ବୈଦେଶିକ ବିଭାଗର ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏବଂ UAE ଦୃଢ଼ ରାଜନୈତିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଘନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବିବିଧ ସମ୍ପର୍କ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଉଭୟ ଦେଶ ପରସ୍ପରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନିବେଶ ଅଂଶୀଦାର, ଯାହା ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଭାଗୀତା ଚୁକ୍ତିନାମା (CEPA), ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରା ସମାଧାନ (LCS) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ନିବେଶ ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆହୁରି ମଜଭୁତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ଏବଂ UAE ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତି ସହଭାଗୀତା ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଚୁକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
CEPA ପରେ ୨୦୨୪-୨୫ ରେ ଭାରତ-UAE ବାଣିଜ୍ୟ $୧୦୦ ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। UAE ଭାରତ ପାଇଁ FDIର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ, ଭିତ୍ତିଭୂମି, ରିଅଲ୍ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ। UAE FDI ଅଧୀନରେ ଭାରତରେ $4୪.୩ ବିଲିୟନ ନିବେଶ କରିଛି। UAE ହେଉଛି ଭାରତର ତୃତୀୟ ବୃହତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅଂଶୀଦାର। ଭାରତର UPI ଏବଂ Rupay ମଧ୍ୟ UAEରେ ବୈଧ।
ଭାରତ ଏବଂ UAE ର ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ହେଉଛି। ଭାରତ-ୟୁଏଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଭାଗୀତା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ, ମିଳିତ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶିଳ୍ପ ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ମଜଭୁତ ହେଉଛି। ଏହା ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି UAV, AI, ଏବଂ ସାଇବର ପ୍ରତିରକ୍ଷାରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଅଂଶୀଦାର ଏବଂ ମିଳିତ ବିକାଶ/ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ, ଏବଂ ଏହା ୨୦୨୭ ବ୍ୟାପକ ରଣନୈତିକ ସହଭାଗୀତା ପରି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ସାଉଦି ଆରବ ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ କିପରି?
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ସାଉଦି ଆରବ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ। ସାଉଦି ଆରବକୁ ମୁସଲିମ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନେତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ସାଉଦି ଆରବ ସହିତ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଭାରତର ପ୍ରଭାବକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ। ସାଉଦି ଆରବ GCC ଏବଂ OIC ଭଳି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥାଏ।
ସାଉଦି ଆରବ ତୈଳ ଏବଂ LPGର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗାଣକାରୀ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ସାଉଦି ଆରବକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବଜାର ଏବଂ ନିବେଶ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ। ସାଉଦି ସାର୍ବଭୌମ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଣ୍ଠି (ଯେପରିକି PIF) ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ (ରିଲାଏନ୍ସ ଜିଓ, HealthifyMe) ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ ନିବେଶ କରାଯାଏ।
ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାର୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ $୪୦ ବିଲିୟନ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଭାରତ ସେବା ରପ୍ତାନି କରେ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଆମଦାନୀ କରେ। ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ (L&T, TCS, Wipro) ସାଉଦି ଆରବରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ARAMCO ଭଳି ସାଉଦି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତରେ ନିବେଶ କରନ୍ତି।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, “ଅଲ୍ ମୋହେଦ୍ ଅଲ୍ ହିନ୍ଦୀ” (ନୌସେନା) ଏବଂ “ସଦା ତାନସୀକ୍” (ସେନା) ଭଳି ମିଳିତ ସୁରକ୍ଷା ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ଏବଂ ମିଳିତ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ। ଭାରତ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହଭାଗୀତା ବାଣ୍ଟନ୍ତି।