ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶ୍ରମିକ ଦିବସ ଅବସରରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଯାଦବ ବିହାର ସରକାରଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବାହାର ରାଜ୍ୟକୁ ବହୁଳମାତ୍ରାରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପଳାୟନ ଯୋଗୁଁ, ରାଜ୍ୟକୁ “ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଦେଶ” ନାମକରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ । ତାଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ପୁଣି ଥରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି: ଭାରତୀୟ ଶ୍ରମିକମାନେ କେଉଁଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରବାସ କରନ୍ତି? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଯେ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ଅଛି ।
ଭାରତରେ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ଅନୁପାତ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ବିହାରରୁ ଆସିଥାଏ । ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରୁ ପ୍ରାୟ ୧୯% ଏବଂ ବିହାରରୁ ୧୨% ଶ୍ରମିକ ଉତ୍ତମ ଜୀବିକା ସନ୍ଧାନରେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରବାସ କରନ୍ତି । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ, କମ କୃଷି ଆୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶର ଅଭାବ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ।
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି । ଆନୁମାନିକ ୫୦ ରୁ ୭୦ ଲକ୍ଷ ପ୍ରବାସୀ ସହରରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଆଇଟି, ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ସହିତ, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷତା ସ୍ତରର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିପୁଳ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି । କେବଳ ଦିଲ୍ଲୀ କାମ ଖୋଜୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୨% ପ୍ରବାସୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ । ଏହି ସହର ନିର୍ମାଣ, ପରିବହନ, ଘରୋଇ କାମ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ଗୁରୁଗ୍ରାମ ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଭଳି ସହରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ନିଯୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଉଭା ହେଉଛନ୍ତି । କର୍ପୋରେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରସାର, ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଶିଳ୍ପ ଏହି ଦୁଇଟି ସହରକୁ ପ୍ରାୟ ୧୪% ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାରେ ଅବଦାନ ରଖେ ।
ଗୁଜୁରାଟ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭଳି ରାଜ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ସୁରଟ ଭଳି ସହରଗୁଡ଼ିକ କାରଖାନା, ବୟନ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକମାନେ କେଉଁଠାରେ କାମ କରନ୍ତି?
ପ୍ରକୃତରେ, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକମାନେ ଅସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ୪୧% ଡ୍ରାଇଭର ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୩୨% ଡେଲିଭରି ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷା ରକ୍ଷକ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ କାମ ପାଆନ୍ତି ।