ବିଶ୍ୱରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆମ୍ବ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଦେଶ ହେଉଛି ଭାରତ। ଆମ ଦେଶର ଆଲଫୋନସୋ, କେଶର, ଲଙ୍ଗଡ଼ା ଏବଂ ଦଶହରୀ ଭଳି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଆମ୍ବର ଚାହିଦା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରପ୍ତାନି ବଜାର କଥା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଭାରତକୁ ପଛରେ ପକାଇ ମେକ୍ସିକୋ ବାଜି ମାରିନିଏ। ଆମ୍ବ ଉତ୍ପାଦନରେ ପଛରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ମେକ୍ସିକୋ କାହିଁକି ଏତେ ସଫଳ, ତାହା ପଛରେ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ରହିଛି।
ମେକ୍ସିକୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁବିଧା ହେଉଛି ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି। ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆମ୍ବ ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ ଆମେରିକା ସହ ମେକ୍ସିକୋର ସୀମା ଲାଗିଛି। ଫଳରେ ମେକ୍ସିକୋ ସଡ଼କ ପଥରେ ଟ୍ରକ କିମ୍ବା କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଦ୍ୱାରା ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ଆମେରିକା ବଜାରରେ ଆମ୍ବ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥାଏ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଭାରତରୁ ଆମେରିକା ବା ୟୁରୋପକୁ ଆମ୍ବ ପଠାଇବା ପାଇଁ ବିମାନ ପଥଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟୟବହୁଳ ଏବଂ ଏହା ଆମ୍ବର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ାଇଦିଏ।
ଭାରତୀୟ ଆମ୍ବ ଯେପରିକି ଆଲଫୋନସୋ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ରସାଳ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସେଲ୍ଫ ଲାଇଫ୍ କମ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ପଚିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ମେକ୍ସିକୋ ପ୍ରମୁଖ ଭାବେ ‘ଟମି ଆଟକିନ୍ସ’ ଭଳି ଆମ୍ବ କିସମ ଚାଷ କରେ। ଏହି ଆମ୍ବଗୁଡ଼ିକର ଚୋପା ମୋଟା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତେଜ ରହେ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଦୂର ସ୍ଥାନକୁ ରପ୍ତାନି ଓ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏହି କିସମ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥାଏ।
ଭାରତରେ ଯେତିକି ଆମ୍ବ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ, ତାର ପ୍ରାୟ ୯୫% ରୁ ଅଧିକ ଭାଗ ଦେଶ ଭିତରେ ହିଁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଯାଏ। ଭାରତୀୟମାନେ ଆମ୍ବକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବାରୁ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଏହାର ଚାହିଦା ସର୍ବଦା ତୁଙ୍ଗରେ ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ମେକ୍ସିକୋ ନିଜ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସାୟିକ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଥାଏ।
ମେକ୍ସିକୋର ପ୍ୟାକେଜିଂ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଆମେରିକାର କଡ଼ା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଉନ୍ନତ କ୍ୱାଲିଟି କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ‘ହଟ୍ ୱାଟର ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ’ ଭଳି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବହୁ ପରିମାଣରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଯାହା ଆମ୍ବକୁ କୀଟମୁକ୍ତ ରଖେ। ଭାରତରେ ଏହି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍ର ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଭାବ ରହିଛି, ଯାହା ରପ୍ତାନିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଭାରତ ଯଦି ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୁଧାର ଆଣିବ, ଆମ୍ବର ସତେଜତା ଅବଧି ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ କୋଲ୍ଡ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରିବ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ୱ ରପ୍ତାନି ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଏକ ନମ୍ବର ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିପାରିବ।