ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ସାପ କାମୁଡ଼ାର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ୟା କେବଳ ଗାଁ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସଂସଦରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ସଦ୍ୟତମ ସଂଖ୍ୟା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସାରା ଦେଶରେ ୩୪୭,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ସାପ କାମୁଡ଼ା ମାମଲା ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ସାପ କାମୁଡାରେ ୯୮୭ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଏହି ତଥ୍ୟ ଏପରି ସମୟରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟ ସର୍ପାଘାତକୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଏବଂ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଏଥିଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଅଧା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ଶିବସେନା (ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେ) ସାଂସଦ ସଞ୍ଜୟ ରାଉତଙ୍କ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ସରକାର ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚଳାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଣ୍ଟି-ସ୍ନେକ୍ ବିଷ (ASV)କୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଔଷଧ ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ମାମଲା
ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶର ଆଣ୍ଟି-ସ୍ନେକ୍ ଭେନମ୍ (ବିଷ) ର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ହେଲେ ରାଜ୍ୟୱାରୀ ତଥ୍ୟରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ସାପ କାମୁଡ଼ା ମାମଲା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆସାମ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ସାପ କାମୁଡ଼ାର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି।
୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା କମାଇବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ
ସଂସଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉତ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ତାଲିମ, ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ, ନଜରରଖିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା (Surveillance) ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା “ନ୍ୟାସନାଲ ଆକ୍ସନ୍ ପ୍ଲାନ୍ ଫର୍ ପ୍ରିଭେନ୍ସନ୍ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଅଫ୍ ସ୍ନେକ୍ବାଇଟ୍ ଏନ୍ଭେନୋମିଂ (NAPSE)” ଜରିଆରେ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ସର୍ପାଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁରେ ବଡ଼ ଧରଣର ହ୍ରାସ ଆଣିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।
କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମାମଲା?
ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସର୍ପାଘାତ ମାମଲା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ (୨୭,୪୭୧) ରେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି। ଏହା ପଛକୁ କର୍ଣ୍ଣାଟକ (୧୬,୮୦୫), ତାମିଲନାଡୁ (୧୫,୮୩୭) ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା (୧୫,୮୧୫) ରହିଛନ୍ତି।
ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ମାମଲାରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ୨୦୨୫ ରେ ୧୬୦ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ (୬୫), ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (୨୬-୨୬), ତାମିଲନାଡୁ (୨୬) ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (୨୩) ରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି।
ସରକାର କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି?
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ ସର୍ପାଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି:
- ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ସର୍ପାଘାତ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିମ ଦିଆଯାଉଛି
- ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାପକ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଚଲାଯାଉଛି
- ନଜରରଖିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା (Surveillance) କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଉଛି
- ଆଣ୍ଟି-ସ୍ନେକ୍ ଭେନମ୍ର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଉଛି
- ଜରୁରୀକାଳୀନ ଔଷଧ, ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ ମଜବୁତ କରାଯାଉଛି
ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୨ଟି ରାଜ୍ୟ ସର୍ପାଘାତକୁ ‘ନୋଟିଫାଏବୁଲ୍ ଡିଜିଜ୍’ (Notifiable Disease) ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିସାରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏପରି ମାମଲାର ରିପୋର୍ଟ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ସମୟୋପଯୋଗୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିବ।
୨୦୩୦ ର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ?
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ସର୍ପାଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଅଙ୍ଗହାନି/ଅକ୍ଷମତାକୁ ଅଧା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ ରେ “ନ୍ୟାସନାଲ ଆକ୍ସନ୍ ପ୍ଲାନ୍ ଫର୍ ପ୍ରିଭେନ୍ସନ୍ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଅଫ୍ ସ୍ନେକ୍ବାଇଟ୍ ଏନ୍ଭେନୋମିଂ (NAPSE)” ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ନୀତି ଆୟୋଗ ସମେତ ଅନେକ ବିଭାଗ ମିଳିମିଶି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଆଣ୍ଟି-ସ୍ନେକ୍ ଭେନମର ଅଭାବ ଅଛି କି?
ସଂସଦରେ ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଡ୍ରଗ୍ସ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର ଜେନେରାଲ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (DCGI) ରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବର୍ତ୍ତମାନ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥେଷ୍ଟ। ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସହଯୋଗ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଶନ୍ ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଷୟିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ସରକାର ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।