ଯଦି ପୁଣି ଭାରତ ହାତକୁ ଫେରିଆସେ PoK, କ’ଣ ହେବ? CPEC ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପାକିସ୍ତାନର ରଣନୀତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ’ଣ ବଦଳିଯିବ?
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କାଶ୍ମୀର (PoK)ରେ ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ଧରି ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ଓ ସେନା ବିରୋଧରେ ଜାରି ଥିବା ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ହିଂସା ପୁଣିଥରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିଶ୍ୱ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁକୁ ଆଣିଛି। ଏହାରି ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ PoK ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସେ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ହେବ? ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଭାରତର ସରକାରୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି ଯେ, PoK ହେଉଛି ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ, ଯାହା ୧୯୪୭-୪୮ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଦଖଲରେ ରହିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସୀମା ପାକିସ୍ତାନ, ଚୀନ ଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସହ ଲାଗିଥିବାରୁ ଏହା ରଣନୀତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, PoK ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଲେ ପାକିସ୍ତାନର ବିଦେଶ ନୀତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ରଣନୀତିକୁ ବଡ଼ ଝଟକା ଲାଗିବ। କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ବିଦେଶ ନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରଖିଆସିଛି। PoK ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନ ରହିଲେ ସୀମାପାର ଅନୁପ୍ରବେଶ, ଆତଙ୍କବାଦୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।
ଚୀନ ପାଇଁ କାହିଁକି ବଡ଼ ଝଟକା?
PoKର ଗିଲଗିଟ-ବାଲଟିସ୍ତାନ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଚୀନ-ପାକିସ୍ତାନ ଆର୍ଥିକ କରିଡର (CPEC) ଯାଇଛି। ଏହା ଚୀନର ବେଲ୍ଟ ଆଣ୍ଡ ରୋଡ୍ ଇନିସିଏଟିଭ୍ (BRI)ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଯେଉଁଥିରେ ଚୀନ ଅରବ ଅରବ ଡଲାର ନିବେଶ କରିଛି। ଯଦି ଗିଲଗିଟ-ବାଲଟିସ୍ତାନ ଭାରତର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସେ, ତେବେ CPECର ବର୍ତ୍ତମାନର ରୂପ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଚୀନକୁ ଏହି କରିଡର ସମ୍ପର୍କରେ ଭାରତ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। କେତେକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ହେଲେ ଏହା ଚୀନ-ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭଳି ନୂଆ ରୂପ ନେଇପାରେ।
ଏହାବ୍ୟତୀତ ଗିଲଗିଟ-ବାଲଟିସ୍ତାନରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭଲ ରାସ୍ତା, ରେଳପଥ, ହସ୍ପିଟାଲ, ବିମାନବନ୍ଦର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ମୌଳିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଭାବ ରହିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ହିମାଳୟ, କାରାକୋରମ ଓ ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଥିବାରୁ ଭୂସ୍ଖଳନ, ଭୂକମ୍ପ ଓ ହିମବାହ ତରଳିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଏଠି ସାଧାରଣ ଘଟଣା। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେହିପରି, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନଜାତି, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତର ବିକାଶ ଯୋଜନାର ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବ ବୋଲି ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।