OCI Card: ଦେଶରୁ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ବାହାର କରାଯାଇପାରିବ କି? ପ୍ରତିବାଦରେ କ’ଣ ହୋଇପାରିବେନି ସାମିଲ୍? କ’ଣ କହୁଛି ନିୟମ…
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବାଦ ବା ରାଜନୈତିକ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ଯୋଗ ଦେଇପାରିବେ କି? ଯଦି ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇପାରେ? ଆମେରିକୀୟ ନାଗରିକ ତଥା ଅଭିନେତା ଇମ୍ରାନ ଖାନ୍ଙ୍କୁ ଭାରତ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ନୋଟିସ୍ ଜାରି ହେବା ପରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ରେ ମୁମ୍ବାଇର ଅଗଷ୍ଟ କ୍ରାନ୍ତି ମଇଦାନରେ କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଏକ ପ୍ରତିବାଦରେ ଇମ୍ରାନ ଖାନ୍ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହାପରେ ମୁମ୍ବାଇ ପୋଲିସ ଓ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (FRRO) ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ୨୮ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ଛାଡ଼ିବାକୁ ନୋଟିସ୍ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ବିଜେପି ନେତା କିରୀଟ ସୋମୈୟା ଏନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ସମ୍ବିଧାନ କ’ଣ କହୁଛି?
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୯(୧)(କ) ଅନୁସାରେ ମତପ୍ରକାଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୯(୧)(ଖ) ଅନୁସାରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକାଠି ହେବାର ଅଧିକାର କେବଳ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ତେଣୁ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ଏହି ମୌଳିକ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପରି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪ ଅନୁସାରେ ଆଇନ ଆଗରେ ସମାନତା ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୧ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସୁରକ୍ଷା ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍, ପ୍ରଶାସନ ମନଇଚ୍ଛା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇପାରିବ ନାହିଁ।
ତେବେ ୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଇମିଗ୍ରେସନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଫରେନର୍ସ ଆକ୍ଟ, ୨୦୨୫ ଭାରତରେ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଓ ରହଣିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଭିସାର ସର୍ତ୍ତ ଉଲ୍ଲଂଘନ କଲେ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଭିସା ବାତିଲ, ଦେଶ ଛାଡ଼ିବାକୁ ନୋଟିସ୍ କିମ୍ବା ଦେଶରୁ ବହିଷ୍କାର ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରେ। ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିବାଦରେ ଯୋଗଦେବା ନିଷିଦ୍ଧ ବୋଲି ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ ଧରିନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ତାଙ୍କ ନାଗରିକତା, ଭିସାର ପ୍ରକାର ଓ ଲାଗୁ ନିୟମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
OCI କାର୍ଡଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ନିୟମ?
OCI ଅର୍ଥାତ୍ ଓଭରସିଜ୍ ସିଟିଜେନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କାର୍ଡଧାରୀମାନେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ନୁହନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାରତରେ ଭୋଟ୍ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ସାଂସଦ, ବିଧାୟକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦବୀରେ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେହିପରି ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଲଗା ସର୍ତ୍ତ ରହିଛି। ସାମ୍ବାଦିକତା, ଗବେଷଣା, ମିଶନାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କେତେକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।
ନାଗରିକତା ଆଇନର ଧାରା ୭ଡି ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର OCI ପଞ୍ଜୀକରଣ ବାତିଲ କରିପାରିବେ। ଏଥିରେ ଠକେଇ କରି କାର୍ଡ ହାସଲ କରିବା, ତଥ୍ୟ ଲୁଚାଇବା କିମ୍ବା ଆଇନରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତର କାରଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ତେବେ କେବଳ ପ୍ରତିବାଦରେ ଯୋଗଦେବା ମାତ୍ରେ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ OCI କାର୍ଡ ବାତିଲ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ତେବେ ନୋଟିସ୍ ବିରୋଧରେ କୋର୍ଟ ଯାଇପାରିବେ କି ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ? ହଁ। ଦେଶ ଛାଡ଼ିବାକୁ ନୋଟିସ୍ ପାଇଥିବା ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ନିଜ ମାମଲାର ତଥ୍ୟ ଓ ଆଇନଗତ ଆଧାର ଅନୁସାରେ ଉପଯୁକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇପାରିବେ। ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଆଇନଗତ ବୈଧତାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ କରିବାର ସୁଯୋଗ ରହିପାରେ। କୋର୍ଟ ମାମଲାର ତଥ୍ୟ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଆଦେଶ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇପାରନ୍ତି। ତେବେ ନୋଟିସ୍ ପାଇଲେ ସ୍ୱତଃ ରହିବାର ଅଧିକାର ମିଳେ ନାହିଁ।