Rupee Export: ଡଲାର-ୟୁରୋ ଭଳି ଏବେ ଟଙ୍କାରେ ମିଳିବ ରପ୍ତାନି ସୁବିଧା! ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ସରକାର…
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇବା ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଏଣିକି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ ମିଳୁଥିବା ରପ୍ତାନି ଟଙ୍କାକୁ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର, ୟୁରୋ ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରାରେ ମିଳୁଥିବା ରପ୍ତାନି ଆୟ ସହ ସମାନ ମାନ୍ୟତା ମିଳିବ। ଏହା ଫଳରେ ଯୋଗ୍ୟ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନେ ଅନୁମୋଦିତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଚ୍ୟାନେଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କାରେ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଟ୍ରେଡ୍ ପଲିସି(FTP) ଅଧୀନରେ ମିଳୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସୁବିଧା ଦାବି କରିପାରିବେ। ଏହି ଟଙ୍କାକୁ ରପ୍ତାନି ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରାଯିବ।
ଗୁରୁବାର ବିଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (DGFT) ବିଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି, ୨୦୨୩ରେ ତୁରନ୍ତ ଲାଗୁ ହେବା ଭଳି ସଂଶୋଧନ ଆଣିଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ୨୦୨୩ ମସିହାର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ପରିଚାଳନା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଗ୍ରହଣ ଓ ପରିଶୋଧନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ବିଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତିକୁ ସମନ୍ୱୟ କରାଯାଇଛି। ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ ରପ୍ତାନି ଲେଣଦେଣ କରିବାର ସୁବିଧା ପ୍ରଥମେ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏବେ ନୂଆ ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ୨୦୨୩ରେ ପ୍ରଣୀତ ବିଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି।
ଟଙ୍କାରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଲେଣଦେଣ ବଢ଼ିଲେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ବଦଳ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିବା ସହ ବିନିମୟ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା କ୍ଷତିର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ କମିପାରେ। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଡଲାର ଅଭାବ ରହିଛି କିମ୍ବା ପାରମ୍ପରିକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ୟା ରହିଛି, ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟରେ ଏହା ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ।
Global Trade Research Initiative (GTRI)ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଜୟ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦୂର କରିଛି। ଏଣିକି RBI ଅନୁମୋଦିତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଚ୍ୟାନେଲ ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳୁଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଟଙ୍କା ରସିଦକୁ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରାରେ ମିଳୁଥିବା ଆୟ ସହ ସମାନ ଭାବେ ବିଚାର କରାଯିବ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଟଙ୍କାରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବଢ଼ାଇବାର ସୁଯୋଗ ତିଆରି କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ରୁପି ଟ୍ରେଡ୍ ଆରମ୍ଭ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ବିଦେଶୀ କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜରେ ଟଙ୍କା ପାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେହିପରି ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାକୁ ବ୍ୟବହାର, ନିବେଶ, ଅନ୍ୟ ମୁଦ୍ରାରେ ବଦଳ କିମ୍ବା ନିଜ ଦେଶକୁ ପଠାଇବାର ସହଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇବା ଦରକାର। ଏଥିପାଇଁ ଦେଶ ଭିତ୍ତିକ ସେଟଲମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସରଳ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ହେଜିଂ ସୁବିଧା, ଟଙ୍କା ଭିତ୍ତିକ ରପ୍ତାନି ଋଣ ଏବଂ ଏକ୍ସପୋର୍ଟ କ୍ରେଡିଟ୍ ଇନସୁରାନ୍ସ ଭଳି ସହାୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେଶ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। Asian Clearing Union (ACU) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପୃଥକ ନିୟମ ଜାରି ରହିବ। ସେହିପରି ନେପାଳ ଓ ଭୁଟାନ ସହ ହେଉଥିବା ଲେଣଦେଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ACU ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ଚୁକ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ACU ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ମୁଦ୍ରାରେ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଯାହା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ RBI ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ହେବ।
ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଓ ବିଦେଶୀ କ୍ରେତାଙ୍କୁ ଡଲାର ଭଳି ଅନ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଟଙ୍କାରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାର ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।