ଗଲ୍ଫ ଛାଡ଼ି ଆମେରିକା ମୁହାଁ ଭାରତ: ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ସରକାରଙ୍କ ବଡ଼ ‘ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍’
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭବିଷ୍ୟତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା ଏବଂ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ଏଲପିଜି ଆମଦାନୀ ପାଇଁ କେବଳ ଉପସାଗରୀୟ ଅର୍ଥାତ୍ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଏବେ ଆମେରିକାରୁ ବ୍ୟାପକ ମାତ୍ରାରେ ଗ୍ୟାସ କିଣିବାକୁ ସରକାର ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକାରୁ ଏଲପିଜି ଆମଦାନୀକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିବା ସହିତ ଦେଶରେ ଏକ ୩୦-ଦିନିଆ ‘ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଏଲପିଜି ରିଜର୍ଭ’ (ଜରୁରୀକାଳୀନ ଗ୍ୟାସ ଭଣ୍ଡାର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଏହି ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ। ଯେକୌଣସି ଆପାତକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯେପରି ଦେଶରେ ଗ୍ୟାସର ଅଭାବ ନହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଣକାରୀ ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରାଯାଉଛି।
ବିକଳ୍ପ ସନ୍ଧାନରେ କାହିଁକି ଅଛି ଭାରତ?
ଭାରତ ନିଜ ମୋଟ ଏଲପିଜି ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ରୁ ୬୫ ପ୍ରତିଶତ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ସାଉଦି ଆରବ, ୟୁଏଇ, କାତାର ଏବଂ କୁଏତ ଭଳି ଗଲ୍ଫ ଦେଶରୁ ଆସିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା, ବିଶେଷକରି ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ବିବାଦ ଏବଂ ଲୋହିତ ସାଗରରେ ହେଉଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଭାରତର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରେ ଇରାନ ‘ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ’ କୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ୨୦% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଏଲପିଜି ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ମାର୍ଗ ବନ୍ଦ ହେବା କ୍ଷଣି ଭାରତରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସିଲିଣ୍ଡର ସମେତ ୫ କେଜିଆ ଛୋଟ ସିଲିଣ୍ଡର ଦର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ଏଭଳି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି।
ଆମେରିକା ସାଜିଲା ବଡ଼ ଏଲପିଜି ଯୋଗାଣକାରୀ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆମେରିକାରୁ ପ୍ରାୟ ୨.୨ ନିୟୁତ (ମିଲିୟନ୍) ଟନ୍ ଏଲପିଜି କିଣୁଛି। ତେବେ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପରିମାଣକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଡାଟା ଆନାଲିଟିକ୍ସ ଫାର୍ମ କେପଲର୍ (Kpler) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଭାରତର ସମୁଦାୟ ଏଲପିଜି ଆମଦାନୀରେ ଆମେରିକାର ଭାଗୀଦାରୀ ମାତ୍ର ୮ ପ୍ରତିଶତରୁ କମ୍ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ ରେ ଏହି ଆକଳନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଆମେରିକାର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପ୍ରାୟ ୧୨% ଥିବାବେଳେ ଫେବୃଆରୀରେ ୧୩%, ମାର୍ଚ୍ଚରେ ୩୭%, ଏପ୍ରିଲରେ ୪୦%, ମେ’ରେ ୫୫% ଏବଂ ଜୁନ୍ ମାସ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ୬୫% ରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ନୂଆ ଯୋଗାଣକାରୀ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଫାଇଦା
କେବଳ ଆମେରିକା ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତ ଏବେ ଆଲଜେରିଆ, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, ନାଇଜେରିଆ ଏବଂ ମାଲେସିଆ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ମଧ୍ୟ ଏଲପିଜି ଆଣିବାକୁ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜୁଛି। ଯଦି ଭାରତ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଏକାଧିକ ଦେଶରୁ ଗ୍ୟାସ ଆମଦାନୀ କରେ, ତେବେ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବଢ଼ିବ। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଲାଭ ଭାରତକୁ ମିଳିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶ ଶସ୍ତା ଦରରେ ଏବଂ ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟାବସାୟିକ ସର୍ତ୍ତରେ ଗ୍ୟାସ କିଣିପାରିବ। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ମୂଲ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଅଚାନକ ଉତ୍ଥାନ-ପତନର ପ୍ରଭାବ ଆଉ ଘରୋଇ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ସହଜରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ମଜବୁତ ହେବ ଭାରତ-ଆମେରିକା ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ
ଭାରତ ଏବେ ଆମେରିକାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ, ଏଲଏନଜି (LNG) ସହିତ ବ୍ୟାପକ ମାତ୍ରାରେ ଏଲପିଜି କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଯାହାକି ଉଭୟ ଦେଶର ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ (Bilateral Trade) ୧୯୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଛି। ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାକୁ ୫୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଉର୍ଜା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ସହଭାଗିତା ଯୋଗୁଁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଓ ବିପୁଳ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ବୋଲି ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆକଳନ କରୁଛନ୍ତି।
