ଓଡ଼ିଶାର ଗର୍ବ: ବିରଳ ନମନୀୟ ପିତ୍ତଳ ମାଛ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଲେ ଓଡ଼ିଆ କାରିଗର

ବ୍ରହ୍ମପୁର: ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ବିଶିଷ୍ଟ କାରିଗର ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମହାରଣାଙ୍କୁ ସେଠାକାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ବିରଳ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନମନୀୟ ପିତ୍ତଳ ମାଛ (Flexible Brass Fish) କଳାକୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ତଥା ବିକାଶ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ବୟନଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ‘ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର-୨୦୨୫’ (National Handicraft Award) ପାଇଁ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।

ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମହାରଣା ନିଜ ପିତା ଅନନ୍ତ ମହାରଣାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଜଟିଳ କଳା ଶିଖିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶର ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ପୂର୍ବରୁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ‘ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର’ ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲେ। ସେ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁବକଙ୍କୁ ଏହି କଳାର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି କଳାରେ କଠିନ ପିତ୍ତଳ ଧାତୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଜୀବନ୍ତ ମାଛ ଭଳି କଳାକୃତି ତିଆରି କରାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରକୃତ ମାଛ ଭଳି ସହଜରେ ବଙ୍କା ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଚଳପ୍ରଚଳ (Flexible) କରିପାରେ।

ଛୋଟ ଛୋଟ ପିତ୍ତଳର କାତି (Scales) ଓ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ତାର ସାହାଯ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ସହ ଯୋଡ଼ି ଏହି ନମନୀୟତା ଅଣାଯାଇଥାଏ। ଏହି କଳା ଶୈଳୀ ପ୍ରାୟ ଭଞ୍ଜ ରାଜବଂଶ ସମୟରୁ (୯ମ ଶତାବ୍ଦୀ) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ପିତ୍ତଳ ମାଛକୁ ଶୁଭ, ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛାର ପ୍ରତୀକ ମାନି ବିବାହ ଆଦି ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ଏହି ବିରଳ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି।