SIRକୁ ନେଇ ନିର୍ବାଚନ କମିଳଶନରେ ମତଭେଦ: ବଡ଼ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବୁଧବାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଦୁଇ ଜଣ ବିଚାରପତି ଭିନ୍ନ ମତ ଦେଇଥିଲେ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡପୀଠ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଦତ୍ତ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଶର୍ମା ଏହି ମାମଲାକୁ ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବାକୁ ମତଭେଦ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ତିନି ଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ ଯେ ଏହି ମାମଲାଟି ପାଞ୍ଚ ଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଣି କରାଯିବା ଉଚିତ କି ନାହିଁ। ଏହି ମାମଲାକୁ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଯାଇପାରିବ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ CEC ଏବଂ ECs ଆଇନର ବୈଧତାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିବା ଆବେଦନ ଉପରେ ଏହି ବିଭାଜିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ୨୦୨୩ ର ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଆଇନକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିବା ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ଆଇନ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି (CJI) ଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚୟନ କମିଟିରେ ଜଣେ କ୍ୟାବିନେଟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଉଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୫(୩) ଅନୁଯାୟୀ ମାମଲାକୁ ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବାକୁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ। ବିଚାରପତି ଦୀପଙ୍କର ଦତ୍ତ ଏବଂ ସତୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଶର୍ମାଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଜୁଲାଇ ୩୦ ରେ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଉପରେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ।
ଜଷ୍ଟିସ ଦତ୍ତ ସରକାରଙ୍କ ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ୨୦୨୩ ଆଇନକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିବା ମାମଲାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ରାୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଜଷ୍ଟିସ ଦତ୍ତ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ପାଞ୍ଚ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏହି ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିଛୁ। ସର୍ବସମ୍ମତିକ୍ରମେ କହିବା ଦ୍ୱାରା ସାଂଗଠନିକ ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଥାନ୍ତା। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଆମର ମତ ଭିନ୍ନ। ଏହା ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ମୌଳିକ ନୀତି ଯେ ଶାସକମାନେ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ, ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା। ”
ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଶର୍ମା ନ୍ୟାୟାଳୟର ଯୁକ୍ତି ସହିତ ଅସହମତ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମାମଲାରେ ଆଇନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଜଡିତ, ଯାହା ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ। ମତ ଭିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ, ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ମାମଲାକୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏହାର ବୈଧତା ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଗଠନ କରିବେ କି ନାହିଁ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଦତ୍ତ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ୱାଧୀନ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ଜଣେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯିବା ଆଶା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱର ନୀତି ଏହାକୁ ବାଧା ଦିଏ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଦତ୍ତ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜଣେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ନେତା କିମ୍ବା ସରକାରଙ୍କ ସହ ମତଭେଦ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରିବା ବୃଥା। ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ଚୟନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ୱାଧୀନ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ।
୨୦୨୩ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ୟାନେଲ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଏବଂ ଜଣେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ। ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ବାଦ ଦେବା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ। ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଅନୁପ ବରନୱାଲ ବନାମ ଭାରତ ସଂଘ ମାମଲାରେ ୨୦୨୩ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସମ୍ବିଧାନ ପୀଠର ନିଷ୍ପତ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସଦ ଏକ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ କମିଟି ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ।