ବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ସରକାରଙ୍କ ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ: ଏଣିକି ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଗାଇବେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’
କୋଲକାତା: ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ସରକାର କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରଠାରୁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଉଛି। ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ସରକାରକୁ ଆସିବା ପରେ ଆକ୍ସନ ମୋଡ୍ରେ ଅଛନ୍ତି। କ୍ଷମତା ଗ୍ରହଣ କରିବା ମାତ୍ରେ ଶୁଭେନ୍ଦୁ ପ୍ରଶାସନ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ବକରୀ-ଇଦ କୁ ନେଇ ନେଇ ବଡ଼ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ପୁଣି ଏକ ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଜାତୀୟ ଗୀତି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଗାନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଏକ ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ଅନୁଦାନପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ଜାତୀୟ ଗୀତି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଗାନକୁ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସ୍କୁଲର ଦିନ ଆରମ୍ଭରୁ ଜାତୀୟ ଗୀତି ଗାନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶର କଡ଼ା ପାଳନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍”
ଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବୁଧବାର (୧୩ ମଇ) ସରକାରୀ ଏବଂ ଅନୁଦାନପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଏକ ଚିଠିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, “ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସକାଳ ସଭା ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ଜାତୀୟ ଗୀତି ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲର ସମସ୍ତ ଛାତ୍ର ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ କରିପାରିବେ।”
ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ସମ୍ପର୍କିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ଅପମାନ ନିବାରଣ ଆଇନ, ୧୯୭୧ ରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସଂଶୋଧନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ତିନୋଟି ଗୀତ ଗାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ
ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ଗୁରୁବାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଗୀତ ବିଧାନସଭା ଅଧିବେଶନ ଆରମ୍ଭରେ ଗାଇବାକୁ ପଡିବ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍କୁଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ରେକର୍ଡ ରଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନର ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱରୂପ ଭିଡିଓ ରେକର୍ଡିଂ ମଧ୍ୟ ହେବ।
ପୂର୍ବରୁ, ରାଜ୍ୟର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ କେବଳ ରବିନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ “ଜନ ଗଣ ମନ” ଗାନ କରାଯାଉଥିଲା। କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, ପୂର୍ବ ଟିଏମସି ସରକାର “ବାଙ୍ଗଲାର୍ ମାଟି ବାଙ୍ଗଲାର୍ ଜଲ”କୁ ରାଜ୍ୟ ଗୀତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ଏହାକୁ ଗାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଗୀତଟି ମଧ୍ୟ ଟାଗୋର ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗ ବିଭାଜନ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ଲେଖିଥିଲେ। ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ କାଳଜୟୀ ରଚନା “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ମଧ୍ୟ ଏବେ ଏହି ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ନୂତନ ଆଦେଶ ସ୍କୁଲ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପକାଇଛି, ଅନେକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନୂତନ ନୋଟିସରେ ରାଜ୍ୟ ସଂଗୀତର ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ତିନୋଟି ଗୀତ – ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍, ବାଙ୍ଗଲାର୍ ମାଟି ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ – ଗାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ।
ସରକାରୀ ଆଦେଶ ସମ୍ପର୍କରେ, ଜଣେ ସ୍କୁଲ ମୁଖ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଜାତୀୟ ସଂଗୀତକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆମର ପ୍ରଥମ ଗୀତ ହେବ ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଂଗୀତକୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିବ। ଏହା ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ବିଳମ୍ବ କରିବ। ନୋଟିସରେ ରାଜ୍ୟ ସଂଗୀତର ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ତିନୋଟି ଗୀତରେ ନିୟୋଜିତ ରଖିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ।” ପୂର୍ବରୁ, କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଜାନୁଆରୀରେ ଏକ ନୋଟିସ ଜାରି କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ଜାତୀୟ ଗୀତି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ର ୧୫୦ତମ ବାର୍ଷିକୀ ସମ୍ମାନରେ ଗାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ଏବେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି।
ଆମର ଜାତୀୟ ଗୀତି ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗୀତଟିର ରଚୟିତା ହେଉଛନ୍ତି ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟ। ଏହି ଗୀତଟି ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ‘ଆନନ୍ଦ ମଠ’ ପୁସ୍ତକରେ ସଂଯୋଜିତ ଥିଲା। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୀତଟି ୧୮୭୫ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୭ ତାରିଖରେ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା। ୧୮୮୨ ମସିହାରେ ଗୀତଟି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁଆରି ୨୪ ତାରିଖରେ ଗୀତଟିକୁ ଜାତୀୟ ଗୀତି ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଇଥିଲା।