FCNR ଡିପୋଜିଟ୍ କ’ଣ? NRIଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଅର୍ଥ କିପରି ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ:ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦିଏ କିମ୍ବା ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ମହଲରେ ‘FCNR Deposits’ର ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ପାଲଟିଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ସ୍ୱାପ୍ ୱିଣ୍ଡୋ’ (swap window) ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ FCNR ଜମା ଜରିଆରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅରବ ଡଲାରର ଅର୍ଥ ପ୍ରବାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାତ୍ର ୪୨ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ FCNR(B) ଜମା ମାଧ୍ୟମରେ ୨୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ୫୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ।

ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଏବଂ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ମନରେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ଯେ, FCNR ଆକାଣଣ୍ଟ କ’ଣ ଏବଂ ଅଣ-ନିବାସୀ ଭାରତୀୟ (NRIs)ଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଅର୍ଥରାଶି କିପରି ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…

FCNRର ଫୁଲ ଫର୍ମ’ଫରେନ୍ କରେନ୍ସି ନନ୍-ରେସିଡେଣ୍ଟ (ବ୍ୟାଙ୍କ) ଡିପୋଜିଟ୍’ (Foreign Currency Non-Resident (Bank) Deposit)। ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ (Term Deposit) ଆକାଉଣ୍ଟ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ NRI (ଅଣ-ନିବାସୀ ଭାରତୀୟ) ଏବଂ PIO (ଭାରତୀୟ ମୂଳ ବାସିନ୍ଦା) ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଥାଏ। ମୁଖ୍ୟ କଥା ହେଉଛି, NRI (ଅଣ-ଆବାସୀ ଭାରତୀୟ) ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ NRE କିମ୍ବା NRO ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ FCNR ଖାତାରେ ଥିବା ଅର୍ଥ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା (ଯେପରିକି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍, ବ୍ରିଟିଶ୍ ପାଉଣ୍ଡ୍, ୟୁରୋ, ଜାପାନୀ ୟେନ୍ ଇତ୍ୟାଦି) ଆକାରରେ ଜମା ହୋଇ ରହିଥାଏ ଏବଂ ସେହି ସମାନ ମୁଦ୍ରାରେ ହିଁ ସୁଧ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।

FCNR ଜମା (ଡିପୋଜିଟ୍)ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ହେଲା, ଏଥିରେ ଜମାକାରୀଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତିର ଆଶଙ୍କା ରହେ ନାହିଁ। ଯଦି ଜଣେ NRI ୧୦,୦୦୦ ଡଲାର ଜମା କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ ବା ହ୍ରାସ ପାଉ, ଜମା ଅବଧି ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ ସୁଧ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ଡଲାର ଆକାରରେ ଫେରସ୍ତ ପାଇବେ।

FCNR ଖାତାରେ ଜମା କରାଯାଇଥିବା ମୂଳ ରାଶି କିମ୍ବା ସେଥିରୁ ମିଳୁଥିବା ସୁଧ ଉପରେ ଭାରତରେ କୌଣସି ଆୟକର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଟିକସ ଦେୟ ନୁହେଁ।

ମିଆଦ୍ ପୂରଣ(Maturity) ହେବା ପରେ, ଜମାକାରୀ କୌଣସି ପ୍ରଶାସନିକ ଜଟିଳତା କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ବିନା ସମୁଦାୟ ମୂଳଧନ ଓ ସୁଧ ବିଦେଶକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିପାରିବେ।

NRIମାନଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଅର୍ଥ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟକୁ କିପରି ସୁଦୃଢ଼ ​​କରେ?

ଯେତେବେଳେ ବିଦେଶୀ ବଜାରରେ ଡଲାରର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ସାଂସ୍ଥାନିକ ନିବେଶକମାନେ (FIIs) ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ବଜାରରୁ ନିଜ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଡଲାରର ଅଭାବ ଦେଖାଦିଏ ଏବଂ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ। ଏଭଳି ସମୟରେ, FCNR ଜମା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ‘ସୁରକ୍ଷା କବଚ’ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ…

୧. ଯେତେବେଳେ ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟମାନେ FCNR ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଜମା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସିଧାସଳଖ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ବଜାରରେ ଡଲାରର ଉପଲବ୍ଧତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଦ୍ୱାରା ଟଙ୍କାର ଚାହିଦା ଏବଂ ଯୋଗାଣ ସନ୍ତୁଳିତ ହୁଏ।

୨. ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ FCNR ଖାତା ମାଧ୍ୟମରେ ପାଇଥିବା ଡଲାରକୁ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଜମା କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇବାରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ। ଏହା ଭାରତର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରିଥାଏ, ଯାହା ଦେଶର କ୍ରେଡିଟ୍ ରେଟିଂ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

୩. ଯେତେବେଳେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ବଜାରରେ ଡଲାରର ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସ୍ୱାପ୍ ୱିଣ୍ଡୋ ଖୋଲିଥାଏ। ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ RBIକୁ FCNR ଡଲାର (ଯାହା ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟ ବା NRIମାନଙ୍କଠାରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥାଏ) ହସ୍ତାନ୍ତର କରନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରତିବଦଳରେ, RBI ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଟଙ୍କା ଯୋଗାଇଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନେ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିପାରନ୍ତି। ସମୟସୀମା ଶେଷ ହେବା ପରେ, RBI ସେହି ଡଲାରଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଫେରସ୍ତ କରିଥାଏ। ଏହା RBIକୁ ବଜାରରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟରେ କ୍ରୟ ନକରି ନିଜର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର (forex reserves) ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଡଲାର ହାସଲ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ।

୪. ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସକୁ ରୋକିବା: ଯେତେବେଳେ ବିଦେଶୀ ବଜାରରେ ଟଙ୍କା ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ FCNR ଜମା ମାଧ୍ୟମରେ ଆସୁଥିବା ଡଲାର ଏକ ସୁରକ୍ଷା କବଚ (ବଫର୍) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାର ମୂଲ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ତଥା ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସକୁ ରୋକିଥାଏ। FCNR ଜମା ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉପକରଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ, ଏହା ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ (NRIs) ସେମାନଙ୍କ ବିଦେଶୀ ପାଣ୍ଠି ଉପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ କର-ମୁକ୍ତ ରିଟର୍ଣ୍ଣ (ଲାଭ) ପ୍ରଦାନ କରେ, ତଥା ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଡଲାରର ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଟଙ୍କାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବଜାୟ ରଖେ।