‘ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ SIR ପରିଚାଳନା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି’: ECI ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିହାରରେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR)କୁ ସମର୍ଥନ। ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ (ECI) ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ। CJI ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠଙ୍କ ସମର୍ଥନ। ଭୋଟର ତାଲିକାର ସାଧାରଣ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାଠାରୁ SIR ଭିନ୍ନ। ଭୋଟର ତାଲିକାର ସାଧାରଣ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାଠାରୁ SIR ଭିନ୍ନ। SIRକୁ ବୈଧ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଭ୍ୟାସ ବୋଲି କହିଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆଇନଗତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବୋଲି କହିଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ।

କୋର୍ଟ ବିହାରରେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରତି ଆପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି, SIR ପରିଚାଳନା ପାଇଁ କମିଶନଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକରେ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨୬, ଜନପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଆଇନ, ୧୯୫୦ ଏବଂ ଏହା ଅଧୀନରେ ପ୍ରଣୀତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କମିଶନଙ୍କ ପାଖରେ ଏତେ ବଡ଼ SIR ପରିଚାଳନା କରିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ। ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ବିହାରରେ SIR ପରିଚାଳନା କରି ଜନପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଆଇନର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହାଁନ୍ତି, କାରଣ ଏପରି ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ଭୋଟର ତାଲିକାର ସଠିକତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନକୁ ସହଜ କରିଥାଏ।

ପୂର୍ବରୁ, ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ କାନ୍ତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଦୀର୍ଘ ଶୁଣାଣି ପରେ ଜାନୁଆରୀ ୨୯ ରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ NGO, ଆସୋସିଏସନ୍ ଫର୍ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ରିଫର୍ମସ୍ (ADR) ଦ୍ୱାରା ଦାୟର କରାଯାଇଥିବା ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ। ବିହାରରେ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଗତ ବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧୨ ତାରିଖରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଯୁକ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। କୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ନାମ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା କିମ୍ବା ବାଦ ଦେବା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼େ। SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ୬.୫ ନିୟୁତ ନାମର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

SIR ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୦୨ କିମ୍ବା ୨୦୦୩ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନଥିବା ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ସେହି ସମୟରେ ତାଲିକାରେ ଥିବା ଜଣଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର “ପୈତୃକ ସମ୍ପର୍କ” ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପଡିଥିଲା। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରି ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଆଧାର କାର୍ଡ ଏବଂ ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ରକୁ ନାଗରିକତାର “ଠୋସ ପ୍ରମାଣ” ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଆବେଦନକାରୀମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ଏହି ସଂଶୋଧନ ଏକ “NRC ପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା”, ଯେଉଁଠାରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ନାଗରିକତା ଯାଞ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି, ଏକ କ୍ଷମତା ଯାହା କେବଳ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ନିର୍ଭର କରେ। ADR ର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଆଇନଜୀବୀ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଧାର୍ଯ୍ୟ ସମୟସୀମା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେ ୬.୫ ନିୟୁତ ଭୋଟରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ “ମୃତ” ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, “ପ୍ରବାସୀ” ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା।