ଭୁବନେଶ୍ୱର: ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଯେକୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଗୃହ ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ନୂଆ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରାଯିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ବର୍ଷ ତମାମ ଲାଗି ରହୁଥିବା ହିନ୍ଦୁ ପାର୍ବଣ ଋତୁର ଶୁଭାରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀରୁ ହିଁ ହୋଇଥାଏ । ତେବେ ତେତିଶି କୋଟି ଦେବଦେବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଜାନନଙ୍କୁ କାହିଁକି ‘ଅଗ୍ରପୂଜ୍ୟ’ ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ‘ବିଘ୍ନନାଶକ’ କୁହାଯାଏ, ଏହା ପଛରେ ଏକ ଗଭୀର ପୌରାଣିକ ତଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି ।
ପୌରାଣିକ କଥାବସ୍ତୁ ଅନୁଯାୟୀ, ଥରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କାହାକୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯିବ, ସେନେଇ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହୋଇଥିଲା । ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ବାହନରେ ବସି ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ବାହାରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବାଳକ ଗଣେଶ ତାଙ୍କ ବାହନ ମୂଷା ଉପରେ ବସି ନିଜ ମାତାପିତା (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ଚାରିପଟେ ତିନିଥର ବୁଲି ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମତରେ ମାତାପିତାଙ୍କ ଚରଣ ହିଁ ହେଉଛି ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ । ଗଣେଶଙ୍କ ଏହି ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅତୁଳନୀୟ ପିତୃମାତୃ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ବରଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେକୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ସେଠାରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଗଣେଶଙ୍କର ହିଁ ପୂଜା ହେବ। ସେବେଠାରୁ ସେ ଅଗ୍ରପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜା ପାଇ ଆସୁଛନ୍ତି ।
ସେହିପରି ଗଣେଶଙ୍କୁ ‘ବିଘ୍ନନାଶକ’ କିମ୍ବା ‘ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ସଂସ୍କୃତରେ ‘ବିଘ୍ନ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବାଧାବିଘ୍ନ ବା ସଙ୍କଟ ଏବଂ ‘ନାଶକ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିନାଶକାରୀ । ପ୍ରଭୁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, କୌଣସି ନୂଆ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ସେ ନିଜ ଭକ୍ତର ପଥରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବିପଦ, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ତଥା ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ହରଣ କରିନିଅନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟଟି ଯେପରି ସୁରୁଖୁରୁରେ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଶେଷ ହେବ, ସେଥିପାଇଁ ‘ବିଘ୍ନରାଜ’ ଗଣେଶଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଆଯାଏ ।
ଏହି ପବିତ୍ର ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଅବସରରେ ଘରେ ଖୁବ୍ ସହଜ ତଥା ସାଧାରଣ ବିଧିବିଧାନରେ ପୂଜା କରିବାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଫଟୋ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେଥିରେ ଦୁବ, ସିନ୍ଦୂର, ନାଲି ମନ୍ଦାର, ଲଡୁ ଓ ମୋଦକ ଭୋଗ ଲଗାଇ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଆଳତି କଲେ ଗଜାନନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ବାସ୍ତବରେ, ଗଣେଶଙ୍କ ପୂଜା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଜାଗ୍ରତ କରି ଜୀବନର ସମସ୍ତ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ପାର୍ କରିବାର ଏହା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଧ୍ୟମ ।
