World Hindi Day 2026: କେବଳ ନୁହେଁ ଭାରତ, ଏହି ଦେଶରେ ବି ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା ହିନ୍ଦୀ, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ଭାଷାରେ ହୁଏ କାମ…

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମ ଦେଶ, ଭାରତ ହିନ୍ଦୀ ବହୁଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ବିଶେଷ ଜଣାଶୁଣା। ଏହା ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ସର୍ବାଧିକ କୁହାଯାଉଥିବା ଭାଷା ମଧ୍ୟ। ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପାଳନ କରିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଏହାର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୧୦ ତାରିଖରେ ବିଶ୍ୱ ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଭାରତ ମଧ୍ୟ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ଜାତୀୟ ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ପାଳନ କରେ। ଏହି ଅବସରରେ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ଭାରତ ବାହାରେ କେଉଁ ଏକମାତ୍ର ଦେଶ ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୀ ଏକ ସରକାରୀ ଭାଷା?

ହିନ୍ଦୀ କେବଳ ଏକ ଭାଷା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ପରିଚୟ, ଏକ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସହଭାଗୀ ଭାବପ୍ରବଣ ବନ୍ଧନ। ପ୍ରକୃତରେ, ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ବାହାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୀର ସରକାରୀ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଅଛି। ସେହି ଏକକ ଦେଶ ହେଉଛି ଫିଜି। ଫିଜି ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱୀପ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୀ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଇଁ ସାଂସ୍କୃତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ପାଲଟିଛି।

ଫିଜିରେ ହିନ୍ଦୀର ମୂଳ ୧୪୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା। ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶବାଦୀ ସମୟରେ, ହଜାର ହଜାର ଭାରତୀୟ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଆଖୁ ବଗିଚାରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଇଣ୍ଡେଞ୍ଚର୍ଡ ଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧୀନରେ ଫିଜିକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଶ୍ରମିକମାନେ ଉତ୍ତର ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅବଧି, ଭୋଜପୁରୀ ଏବଂ ମାଗାହି ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଉପଭାଷା ଆଣିଥିଲେ। ସମୟ ସହିତ, ଏହି ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ଫିଜି ହିନ୍ଦୀ ଗଠନ ପାଇଁ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ଭାବରେ କୁହାଯାଉଥିବା ଭାଷାର ଏକ ସରଳୀକୃତ ରୂପ।

୧୯୯୭ ମସିହାରେ, ଫିଜି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଫିଜିଆନ୍ ସହିତ ହିନ୍ଦୀକୁ ଏହାର ତିନୋଟି ଜାତୀୟ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଇଣ୍ଡୋ-ଫିଜିଆନ୍ ମାନଙ୍କର ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଆଜି ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଶତ ଅଟନ୍ତି। ଏହା ମନେ ରଖିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ହିନ୍ଦୀ ଇଣ୍ଡୋ-ଫିଜିଆନ୍ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଭାଷା ନୁହେଁ। ଏହା ସ୍ଥିରତା, ପରିଚୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ନିରନ୍ତରତାର ପ୍ରତୀକ। ଫିଜିୟାନ୍ ସ୍କୁଲ, ସ୍ଥାନୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ, ଟେଲିଭିଜନ ଶୋ ଏବଂ ରେଡିଓ ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ ପିଢ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ଭାଷାଗତ ମୂଳ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ରଖିବା ପାଇଁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ହିନ୍ଦୀ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ତେବେ ଫିଜି ହିନ୍ଦୀ ଭାରତରେ କଥିତ ହିନ୍ଦୀଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ଏହା ଏକ ସରଳ ବ୍ୟାକରଣୀୟ ଗଠନ ବ୍ୟବହାର କରେ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଫିଜିୟାନ୍ ଭାଷାର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ତଥାପି, ଏହା ଏହାର ଭାରତୀୟତାକୁ ବଜାୟ ରଖେ, ପାରମ୍ପରିକ ହିନ୍ଦୀ ଉପଭାଷାରେ ଏକଦା ସାଧାରଣ ଭାଷାଗତ ଢାଞ୍ଚାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖେ। ଏହାର ବିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀମାନେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଫିଜି ହିନ୍ଦୀ ବୁଝିପାରିବେ।

୧୯୭୫ ମସିହାରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱ ହିନ୍ଦୀ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରିବା ସମୟରେ ହିନ୍ଦୀ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୩୦ଟି ଦେଶର ୧୨୨ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାଗପୁରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ହିନ୍ଦୀକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସର୍ବାଧିକ କଥିତ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଲୋଚନାରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲା।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଜାନୁଆରୀ ୧୦, ୨୦୦୬ ରେ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି।