ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ କ’ଣ ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ଗାଇବାକୁ ପଡିବ? ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉପରେ ନୂଆ ନିୟମ; କେବେ ହୋଇପାରେ ଜେଲ୍ ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ସରକାର ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ପାଇଁ ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରାଯାଇଛି । ସରକାର ଜାତୀୟ ସଂଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ସହିତ ସମକକ୍ଷ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି । ଏବେଠାରୁ, ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଜାତୀୟ ସଂଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନିୟମ ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ । ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନର ନିୟମ ଏବଂ ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ।

ସରକାର ‘ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ଅପମାନ ନିବାରଣ ଆଇନ’ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ଏବେ ଏହି ଆଇନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ, ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ସମାନ ମାନ୍ୟତା ଦେବ । ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସଂଶୋଧନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ନୂତନ ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ । ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ‘ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ଅପମାନ ନିବାରଣ ଆଇନ’ରେ ଜାତୀୟ ପତାକା, ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଜଡିତ ନିୟମ ରହିଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅପମାନ କରିବା ଏକ ଅପରାଧ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ଅପମାନ ନିବାରଣ ଆଇନ, ୧୯୭୧, ଜାତୀୟ ପତାକା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ସହିତ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ । ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ପର୍କରେ, ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯଦି କେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇବା ସମୟରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ୩ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲଦଣ୍ଡ, ଜରିମାନା କିମ୍ବା ଉଭୟରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯିବ ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଅପରାଧ କଲେ ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ । ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଧାରା ୨ କିମ୍ବା ଧାରା ୩ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ସମାନ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଆଇନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଜଡିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାର ଅପମାନ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ ସଂସ୍କରଣ, ଯାହା ୬ଟି ପଦ ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୩ ମିନିଟ୍ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ ଲମ୍ବା, ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳମାନଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଗମନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମାରୋହ ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବା କିମ୍ବା ବଜାଇବା ଉଚିତ ।

ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେ ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଏବଂ ‘ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ’ ଉଭୟ ଗାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ (ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ) ଗାନ କରାଯିବ ଏବଂ ତା’ପରେ ‘ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ’ ଗାନ କରାଯିବ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ସ୍ୱରୂପ ଉଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ଦର୍ଶକମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଠିଆ ହେବା ଆଶା କରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଏକ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସୂଚନା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ଡ୍ରମ୍ କିମ୍ବା ବିଗୁଲ୍ ବଜାଇବା ଉଚିତ । ସିନେମା ହଲ୍ ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଛାଡ଼ ଦିଆଯାଇଛି । ଯଦି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସାଉଣ୍ଡଟ୍ରାକ୍ ଭାବରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ବାଜାଇ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଠିଆ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ।