ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: UGC ର ନୂଆ ନିୟମକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ନିଆଁ
ଭେଦଭାବକୁ ଏଡ଼ାଇବ ନା ସାଧାରଣ ବର୍ଗ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଲଟିବ ଅଭିଶାପ?
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ କମିଶନ, UGC, ଭାରତରେ କଲେଜ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭେଦଭାବକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ସମାନତା ଆଣିବ ପାଇଁ ନୂତନ ନିୟମ ଇକ୍ୱିଟି ୨୦୨୬ ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଯାହାର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ୨୦୧୨ ରେ ସମାନ ବିଷୟରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ୨୦୧୨ ନିୟମରେ ‘ଭେଦଭାବ’ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା ବେଳେ, ୨୦୨୬ ରେ ପ୍ରଚଳିତ ସଂଶୋଧିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଭେଦଭାବର ପରିଭାଷାରେ ‘ଜାତି-ଆଧାରିତ ଭେଦଭାବ’କୁ ଯୋଡ଼ିଛି। କିନ୍ତୁ ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ମାତ୍ରେ, ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରତିବାଦ ଏବଂ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପୁରା ଦେଶରେ ବିରୋଧର ସ୍ୱର ତେଜିଛି। ଏହାର ଅପବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଦାବି ହୋଇ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଛନ୍ତି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ କ୍ୟାମ୍ପସରେ ଜାତି-ଭିତ୍ତିକ ଭେଦଭାବକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ନୂତନ UGC ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହାର ଅପବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ନାହିଁ।
ନୂତନ ନିୟମରେ କ’ଣ ଅଛି?
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ କଲେଜକୁ ଏକ ସମାନ ସୁଯୋଗ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ପଡିବ।ଏହି କେନ୍ଦ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପଛୁଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସ୍ୱାର୍ଥ ସହିତ ଜଡିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ତଦାରଖ କରିବା, ଛାତ୍ର ଏବଂ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଶୈକ୍ଷିକ, ସାମାଜିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରାମର୍ଶ ପ୍ରଦାନ କରିବା, କ୍ୟାମ୍ପସରେ ବିବିଧତା ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଆଇନ ସେବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ।ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ଅଧୀନରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ ସମାନତା କମିଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ। ଏହି କମିଟିରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାପକ, ନାଗରିକ ସମାଜ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନେ ସାମିଲ ହେବେ। ଏହି କମିଟି ଭେଦଭାବର ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ତଦନ୍ତ କରିବ। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା “ସମାନତା ହେଲ୍ପଲାଇନ୍” ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ପଡିବ। ଯଦି ଜଣେ ଛାତ୍ର, ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀ ଭେଦଭାବ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍, ଅନଲାଇନ୍ ପୋର୍ଟାଲରେ କିମ୍ବା ସମାନ ସୁଯୋଗ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଇମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ। ଅନୁରୋଧ କଲେ ଅଭିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ପରିଚୟ ଗୋପନ ରଖାଯିବ। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଭେଦଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ସୂଚନା ପାଇବାର ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମାନତା କମିଟି ବୈଠକ ଡକାଯିବ। ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ପନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ପଠାଯିବ, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ସାତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ମାମଲାଟି ଏକ ଫୌଜଦାରୀ ଅପରାଧ ହୁଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ପୋଲିସକୁ ସୂଚିତ କରାଯିବ।UGC ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବିଭିନ୍ନ କ୍ୟାମ୍ପସରେ ଭେଦଭାବକୁ ତଦାରଖ ଏବଂ ରୋକିବା ପାଇଁ “ସମାନତା ଗୋଷ୍ଠୀ” କିମ୍ବା “ସମାନତା ସ୍କ୍ୱାଡ୍” ଗଠନ କରନ୍ତୁ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗ, ହଷ୍ଟେଲ, ପାଠାଗାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ୟୁନିଟରେ ଜଣେ “ସମାନତା ଦୂତ” ନିଯୁକ୍ତ କରାଯିବ, ଯିଏ ସମାନତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଏବଂ ଯେକୌଣସି ଉଲ୍ଲଂଘନ ରିପୋର୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ରହିବେ। ଏଥିପାଇଁ କଲେଜରେ କର୍ମଶାଳା ବି କରାଯିବ।
କାହିଁକି ପ୍ରତିବାଦ କରୁଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ?
ନୂତନ ନିୟମରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଛାତ୍ର ଏବଂ ସେଠାରେ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଭେଦଭାବ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଉଚିତ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଜାତି, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ଧର୍ମ, ଭାଷା, ଜାତିଗତ ପରିଚୟ, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅକ୍ଷମତା ଉପରେ ଆଧାରିତ କୌଣସି ଭେଦଭାବ ବିନା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରାଯିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ନୂଆ ନିୟମକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏହା ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତିତା, କାରଣ ଏହା ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିପାରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗଠିତ ହେବାକୁ ଥିବା ସମାନତା କମିଟିରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି, ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗ, ମହିଳା ଏବଂ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ। କ୍ୟାମ୍ପସର ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଇକ୍ୱିଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି ଯେ ଇକ୍ୱିଟି ଗ୍ରୁପ୍ କିମ୍ବା ଇକ୍ୱିଟି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା କ୍ୟାମ୍ପସକୁ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖିବାର ପରିବେଶରେ ପରିଣତ କରିବ। ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଡ୍ରାଫ୍ଟରୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହଟାଇବା ବିରୋଧରେ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକର ଅପବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରତିବାଦ ରିପୋର୍ଟ ହେଉଛି। କିଛି ଗୋଷ୍ଠୀ ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ଭାରତ ବନ୍ଦ ଘୋଷଣା ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। #ShameOnUGC ଭଳି ହ୍ୟାସଟ୍ୟାଗ୍ ମଧ୍ୟ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଟ୍ରେଣ୍ଡ କରୁଛି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଖାଲି ଯେ ବିରୋଧ ତାହା ନୁହେଁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ସମର୍ଥନର ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଆସୁଛି। କିଛି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କ୍ୟାମ୍ପସ ଭେଦଭାବ ମାମଲାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ନୂତନ ନିୟମକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପୁରୁଣା ୨୦୧୨ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇନଥିଲା ଏବଂ ତେଣୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।
ଏହି ସମୟରେ, ନୂତନ ନିୟମ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏକ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା ଦାୟର କରାଯାଇଛି। ଆବେଦନରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ନୂତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ “ବାଛିଥିବା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ଭୋଟଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରେ।” ଆବେଦନକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ “ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି/ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ପଛୁଆ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷାକୁ ବିରୋଧ କରୁନାହାଁନ୍ତି, ବରଂ ସମାଜର ଅନ୍ୟ ବର୍ଗ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ‘ସାଧାରଣ ବର୍ଗ’ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ, ଅପମାନ, ଅମାନବୀୟ ବ୍ୟବହାର, ଅନୁଚିତ କଷ୍ଟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”
ବିରୋଧ ପରେ ଏନେଇ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭେଦଭାବ ନାମରେ ଆଇନର ଅପବ୍ୟବହାର ନହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ – କେନ୍ଦ୍ର, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ ୟୁଜିସି ଏହା ଉପରେ କଡା ନଜର ରଖିବ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମାମଲା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଅଛି ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ।