ମହାନଦୀ ଟେବୁଲରେ ପୁଣି ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବେ ଓଡ଼ିଶା-ଛତିଶଗଡ଼: ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗୋଟିଏ ବୟାନ ବଢ଼ାଇଲା ଉତ୍କଣ୍ଠା

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ରାଜ୍ୟର ଜୀବନରେଖା କୁହାଯାଉଥିବା ମହାନଦୀକୁ ନେଇ ଏବେ ପୁଣି ଥରେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ହଲଚଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଦୀର୍ଘ ୧୦ ବର୍ଷ ଧରି ଲାଗି ରହିଥିବା ନୀରବତା ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ପୁଣିଥରେ ଆଲୋଚନା ଟେବୁଲକୁ ଫେରୁଛନ୍ତି ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାର। ତେବେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସସ୍ପେନ୍ସ ହେଉଛି ଖୋଦ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବୟାନ। ଆସନ୍ତା ଦୀପାବଳି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଜଟିଳ ପ୍ରସଙ୍ଗର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ବାହାରିବ ବୋଲି ସେ ଯେଉଁ ଆଶା ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି।

ମହାନଦୀ ଉପର ମୁଣ୍ଡରେ ଛତିଶଗଡ଼ ସରକାର ବେଆଇନ ଭାବେ ଏକାଧିକ ବ୍ୟାରେଜ ଓ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପରଠାରୁ ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଜଳ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ନେଇ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ଏତେ ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା ଯେ, ଗତ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ଧରି କୌଣସି ଫଳପ୍ରଦ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ହୋଇପାରିନଥିଲା। ମାମଲା ବର୍ତ୍ତମାନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ବେଳେ ଏବେ ପୁଣିଥରେ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା ପାଇଁ ବାଟ ଫିଟିବା ଏକ ବଡ଼ ସକାରାତ୍ମକ ସଂକେତ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀମାନେ ପୁଣି ମୁହାଁମୁହିଁ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି।

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଏତେ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ହଠାତ୍ ‘ଦୀପାବଳି’କୁ କାହିଁକି ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଉଛି? ଏହା ପଛରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କେଉଁ ରଣନୀତି ରହିଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ଏବେ ସବୁଠି ଆଲୋଚନା। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି କି ତଥ୍ୟ ବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅଛି ଯାହା ଛତିଶଗଡ଼କୁ ରାଜି କରାଇପାରିବ? କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏଥିରେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରୁଛନ୍ତି କି? ଏହିସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏବେବି ରହସ୍ୟ ଘେରରେ ରହିଛି। ଯଦି ଦୀପାବଳି ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ବିବାଦର ଅନ୍ତ ଘଟେ, ତେବେ ଏହା ରାଜ୍ୟର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉପହାର ହେବ।

ମହାନଦୀ କେବଳ ଏକ ନଦୀ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି, କୃଷି ଏବଂ ସାମାଜିକ ଜୀବନ ସହ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର କଟକ, ପୁରୀ, ଜଗତସିଂହପୁର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନଦୀର ଜଳ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ଅଧା ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଖରାଦିନେ ଜଳ ଅଭାବ ଏବଂ ବର୍ଷାଦିନେ ହଠାତ୍ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନିତିଦିନିଆ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଛି।

ତେଣୁ ଆଗାମୀ ଆଲୋଚନାରେ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ନ୍ୟାଯ୍ୟ ଦାବିକୁ କେତେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ଏଥିରେ କେତେ ଦୂର ସହମତ ହେଉଛି, ତାହା ଦେଖିବା ବାକି ରହିଲା।