ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ କହିଆସୁଛି ପିଓକେକୁ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ
କ’ଣ ପିଓକେ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳିପାରିବ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା?
କ’ଣ କହୁଛି ଭାରତୀୟ ଆଇନ?
ପାକିସ୍ତାନ ଅଧୀନ କଶ୍ମୀର ବା PoKକୁ ନେଇ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବିବାଦ ରହିଛି। ଭାରତ ସରକାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସମଗ୍ର ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର, PoK ସମେତ, ଭାରତର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ ବୋଲି ମାନୁଛନ୍ତି । ତେବେ କ’ଣ ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ? ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ କି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା?
ତେବେ PoKରେ ରହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାରତକୁ ଆସିଲେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ମିଳିଯାଏ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଲାଗୁଥିବା ଆଇନ ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ନାଗରିକତା ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୫ ଅଧୀନରେ ରହିଛି। PoKର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧିକାର ଚାହିଲେ ତାଙ୍କ ପରିଚୟ, ପରିବାର ଓ ନିବାସ ସମ୍ପର୍କିତ ଦସ୍ତାବିଜର ଯାଞ୍ଚ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସହ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ। ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଓ ଦସ୍ତାବିଜ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଯଦି PoKର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଆଇନସମ୍ମତ ଭାବେ ଭାରତ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ଓ ପାରିବାରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଯାଞ୍ଚ ହୋଇପାରେ। ସେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଅବିଭକ୍ତ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।
ନାଗରିକତା ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୫ର ଧାରା ୯(୧) ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କଲେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧିକାର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ପାକିସ୍ତାନୀ ପାସପୋର୍ଟ ନେବା କିମ୍ବା ପାକିସ୍ତାନର ନାଗରିକତା ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଭଳି ମାମଲାରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।
ଏଠାରେ ନାଗରିକତା ସଂଶୋଧନ ଆଇନ (CAA)ର ଭୂମିକା ଅଲଗା। ନାଗରିକତା ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ପାକିସ୍ତାନ, ବାଂଲାଦେଶ ଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ୬ଟି ଧାର୍ମିକ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ (ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ, ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ, ପାର୍ସୀ ଓ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍)ଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ନାଗରିକତାର ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ। କିନ୍ତୁ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ PoK ଭାରତର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ ହୋଇଥିବାରୁ PoKର ମୂଳ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ବିଦେଶୀ ଶରଣାର୍ଥୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ PoK ସମ୍ପର୍କିତ ନାଗରିକତା ମାମଲା CAA ଅପେକ୍ଷା ଅନ୍ୟ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ବିଚାର କରାଯାଏ।
୧୯୪୭, ୧୯୬୫ ଓ ୧୯୭୧ର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ PoKରୁ ଅନେକ ପରିବାର ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରର ଭାରତୀୟ ଅଂଶକୁ ଆସି ବସବାସ କରିଥିଲେ। ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିସ୍ଥାପିତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ସମୟକ୍ରମେ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଓ ସରକାରୀ ସୁବିଧା ମିଳିଛି।